KamSophyFrom Third World to First: The Singapore Story 1965–2000 — Book Summary
សង្ខេបសៀវភៅ «ពីពិភពលោកទីបី ទៅពិភពលោកទីមួយ៖ រឿងរ៉ាវសិង្ហបុរី ឆ្នាំ ១៩៦៥–២០០០»
What is From Third World to First: The Singapore Story 1965–2000 about?
Lee Kuan Yew, Singapore's first prime minister, explains how a small island with no natural resources survived after leaving Malaysia in 1965 and grew rich by 2000. He describes the choices behind it, including a citizens' army, welcoming multinational companies, home ownership paid from compulsory savings, strict anti-corruption laws, English as a common language and the search for talent, and he admits costs such as lawsuits against critics and tight control of the press. The second half shows how he dealt with Malaysia, Indonesia, China, the United States, Japan and others, and why he believed a small state survives only by being useful and keeping a balance of power.
សៀវភៅ «ពីពិភពលោកទីបី ទៅពិភពលោកទីមួយ៖ រឿងរ៉ាវសិង្ហបុរី ឆ្នាំ ១៩៦៥–២០០០» និយាយអំពីអ្វី?
លី ក្វាន់យូ (Lee Kuan Yew) ជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដំបូងគេរបស់សិង្ហបុរី។ គាត់ពន្យល់ពីរបៀបដែលកោះតូចមួយ ដែលគ្មានធនធានធម្មជាតិ បានរស់រានក្រោយចាកចេញពីម៉ាឡេស៊ីនៅឆ្នាំ ១៩៦៥ ហើយក្លាយជាប្រទេសមានបានត្រឹមឆ្នាំ ២០០០។ គាត់រៀបរាប់ពីជម្រើសនានាដែលនាំទៅរកលទ្ធផលនេះ ដូចជាកងទ័ពដែលមានពលរដ្ឋធម្មតាជាទាហាន ការស្វាគមន៍ក្រុមហ៊ុនធំៗដែលធ្វើការនៅច្រើនប្រទេស ការឱ្យប្រជាជនទិញផ្ទះដោយប្រើប្រាក់សន្សំបង្ខំ ច្បាប់ប្រឆាំងអំពើពុករលួយយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ការប្រើភាសាអង់គ្លេសជាភាសារួម និងការស្វែងរកមនុស្សមានទេពកោសល្យ។ គាត់ក៏ទទួលស្គាល់ពីតម្លៃដែលត្រូវលះបង់ ដូចជាការប្តឹងអ្នករិះគន់ និងការគ្រប់គ្រងសារព័ត៌មានយ៉ាងតឹងរ៉ឹង។ ពាក់កណ្តាលក្រោយនៃសៀវភៅ បង្ហាញពីរបៀបដែលគាត់ដោះស្រាយទំនាក់ទំនងជាមួយម៉ាឡេស៊ី ឥណ្ឌូណេស៊ី ចិន សហរដ្ឋអាមេរិក ជប៉ុន និងប្រទេសផ្សេងទៀត។ វាក៏ពន្យល់ថា ហេតុអ្វីគាត់ជឿថា ប្រទេសតូចមួយអាចរស់រានបាន លុះត្រាតែវាធ្វើខ្លួនឱ្យមានប្រយោជន៍ដល់អ្នកដទៃ និងរក្សាតុល្យភាពអំណាច ឬហៅថា balance of power ពោលគឺស្ថានភាពដែលគ្មានមហាអំណាចណាមួយខ្លាំងពេក រហូតអាចលេបប្រទេសតូចបាន។
What you'll learn: 44 chapters
- Prefaceបុព្វកថា
- 1. Going It Alone១. ពេលសិង្ហបុរីត្រូវឈរដោយខ្លួនឯង
- 2. Building an Army from Scratch២. កសាងកងទ័ពពីសូន្យ
- 3. Britain Pulls Out៣. អង់គ្លេសដកកងទ័ពចេញ
- 4. Surviving Without a Hinterland៤. រស់រានដោយគ្មានតំបន់ផ្គត់ផ្គង់ និងទីផ្សារជុំវិញ
- 5. Creating a Financial Centre៥. កសាងមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុ
- 6. Winning Over the Unions៦. ឈ្នះចិត្តសហជីព
- 7. A Fair, Not Welfare, Society៧. សង្គមយុត្តិធម៌ ដែលមិនពឹងលើជំនួយរដ្ឋ
- 8. The Communists Self-destruct៨. ពួកកុម្មុយនិស្តបំផ្លាញខ្លួនឯង
- 9. Straddling the Middle Ground៩. ឈរនៅកណ្តាល ដើម្បីទទួលការគាំទ្រពីប្រជាជនភាគច្រើន
- 10. Nurturing and Attracting Talent១០. បណ្តុះ និងទាក់ទាញមនុស្សមានទេពកោសល្យ
- 11. Many Tongues, One Language១១. ភាសាច្រើន តែមានភាសារួមមួយ
- 12. Keeping the Government Clean១២. រក្សារដ្ឋាភិបាលឱ្យស្អាតស្អំ
- 13. Greening Singapore១៣. ធ្វើឱ្យសិង្ហបុរីស្អាត និងបៃតង
- 14. Managing the Media១៤. ការគ្រប់គ្រងសារព័ត៌មាន
- 15. Conductor of an Orchestra១៥. ដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលដូចអ្នកដឹកនាំវង់តន្ត្រី
- 16. Ups and Downs with Malaysia១៦. ទំនាក់ទំនងល្អផង អាក្រក់ផង ជាមួយម៉ាឡេស៊ី
- 17. Indonesia: From Foe to Friend១៧. ឥណ្ឌូណេស៊ី៖ ពីសត្រូវ ក្លាយជាមិត្ត
- 18. Building Ties with Thailand, the Philippines and Brunei១៨. កសាងទំនាក់ទំនងជាមួយថៃ ហ្វីលីពីន និងព្រុយណេ
- 19. Vietnam, Myanmar and Cambodia: Coming to Terms with the Modern World១៩. វៀតណាម មីយ៉ាន់ម៉ា និងកម្ពុជា៖ ការសម្របខ្លួនទៅនឹងពិភពលោកសម័យថ្មី
- 20. Asean – Unpromising Start, Promising Future២០. អាស៊ាន៖ ចាប់ផ្តើមមិនសូវមានសង្ឃឹម តែមានអនាគតល្អ
- 21. East Asia in Crisis 1997–99២១. អាស៊ីបូព៌ាក្នុងវិបត្តិ ឆ្នាំ ១៩៩៧–១៩៩៩
- 22. Inside the Commonwealth Club២២. នៅក្នុងក្រុមប្រទេសខមម៉ិនវែល (Commonwealth)
- 23. New Bonds with Britain២៣. ចំណងថ្មីជាមួយអង់គ្លេស
- 24. Ties with Australia and New Zealand២៤. ទំនាក់ទំនងជាមួយអូស្ត្រាលី និងនូវែលសេឡង់
- 25. South Asia's Legends and Leaders២៥. មេដឹកនាំល្បីៗនៃអាស៊ីខាងត្បូង
- 26. Following Britain into Europe២៦. ដើរតាមអង់គ្លេសចូលទៅអឺរ៉ុប
- 27. The Soviet Union – An Empire Implodes២៧. សហភាពសូវៀត៖ អាណាចក្រដែលដួលរលំពីខាងក្នុង
- 28. America: The Anti-Communist Anchorman២៨. អាមេរិក៖ សសរទ្រូងនៃការប្រឆាំងកុម្មុយនិស្ត
- 29. Strategic Accord with the United States២៩. ការព្រមព្រៀងយុទ្ធសាស្ត្រជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក
- 30. America's New Agenda៣០. អាទិភាពថ្មីរបស់អាមេរិក
- 31. Japan: Asia's First Miracle៣១. ជប៉ុន៖ ភាពជោគជ័យអស្ចារ្យដំបូងគេរបស់អាស៊ី
- 32. Lessons from Japan៣២. មេរៀនពីជប៉ុន
- 33. Korea: At the Crossroads៣៣. កូរ៉េ៖ នៅចំណុចត្រូវជ្រើសរើសផ្លូវ
- 34. Hong Kong's Transition៣៤. ការផ្ទេរហុងកុងទៅឱ្យចិន
- 35. Taiwan: The Other China៣៥. តៃវ៉ាន់៖ ចិនមួយទៀត
- 36. China: The Dragon with a Long Tail៣៦. ចិន៖ មហាអំណាចដែលមានឥទ្ធិពលលាតសន្ធឹងឆ្ងាយ
- 37. Deng Xiaoping's China៣៧. ប្រទេសចិនក្នុងសម័យតេង ស៊ាវពីង (Deng Xiaoping)
- 38. China Beyond Beijing៣៨. ប្រទេសចិនក្រៅពីទីក្រុងប៉េកាំង
- 39. Tiananmen៣៩. ព្រឹត្តិការណ៍ទីលានធានអានមិន (Tiananmen)
- 40. China: To Be Rich Is Glorious៤០. ចិន៖ ការមានបាន គឺជាកិត្តិយស
- 41. Passing the Baton៤១. ការផ្ទេរការដឹកនាំទៅជំនាន់ក្រោយ
- 42. My Family៤២. គ្រួសាររបស់ខ្ញុំ
- 43. Epilogue៤៣. ពាក្យបញ្ចប់
Free preview: Preface
Why Lee Wrote This Book
Lee Kuan Yew wrote this book for young Singaporeans who took peace, growth and wealth for granted. He wanted them to know how hard survival once was. Singapore is small, only 640 square kilometres, with no natural resources. Its larger, newly independent neighbours each put their own national interests first.
Lee says order, safety and prosperity do not happen naturally. They need ceaseless effort from an honest, effective government that the people must elect.
From Independence to First World
The Japanese occupation (1942–45) awoke Lee's nationalism. In 1959, aged 35, he became the first prime minister of self-governing Singapore. Singapore joined Malaysia in 1963 but had to leave in August 1965. The race riots and bullying of those years made Lee and his colleagues determined to build a multiracial society that treats every citizen equally. Lee calls this an article of faith that guided their policies.
Income per person rose from US$400 in 1959 to more than US$12,200 in 1990. Lee says this is not a how-to book. It tells what problems his team faced and how they tried to solve them.
អានសាកល្បង៖ បុព្វកថា
ហេតុអ្វី លី ក្វាន់យូ (Lee Kuan Yew) សរសេរសៀវភៅនេះ
លី ក្វាន់យូ (Lee Kuan Yew) សរសេរសៀវភៅនេះសម្រាប់យុវជនសិង្ហបុរី ដែលចាត់ទុកសន្តិភាព កំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងភាពមានបាន ជារឿងធម្មតា។ គាត់ចង់ឱ្យពួកគេដឹងថា កាលពីមុន ការរស់រានរបស់សិង្ហបុរីពិបាកប៉ុណ្ណា។ សិង្ហបុរីជាប្រទេសតូច មានទំហំត្រឹមតែ ៦៤០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ហើយគ្មានធនធានធម្មជាតិទេ។ ប្រទេសជិតខាងដែលធំជាង និងទើបទទួលឯករាជ្យថ្មីៗ សុទ្ធតែដាក់ផលប្រយោជន៍ជាតិរបស់ខ្លួនមុនគេ។
លោក លី និយាយថា សណ្តាប់ធ្នាប់ សុវត្ថិភាព និងភាពរុងរឿង មិនកើតឡើងដោយខ្លួនឯងទេ។ វាត្រូវការការខិតខំមិនឈប់ឈរ ពីរដ្ឋាភិបាលស្មោះត្រង់ និងធ្វើការមានប្រសិទ្ធភាព ដែលប្រជាជនត្រូវជាអ្នកជ្រើសរើសតាមរយៈការបោះឆ្នោត។
ពីឯករាជ្យ ទៅប្រទេសអភិវឌ្ឍខ្ពស់
ការកាន់កាប់របស់ជប៉ុន (ឆ្នាំ ១៩៤២–១៩៤៥) បានដាស់ស្មារតីជាតិនិយមរបស់ លី ក្វាន់យូ (Lee Kuan Yew)។ នៅឆ្នាំ ១៩៥៩ ពេលអាយុ ៣៥ ឆ្នាំ គាត់បានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដំបូងគេ របស់សិង្ហបុរីដែលគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង។ សិង្ហបុរីបានចូលរួមជាមួយម៉ាឡេស៊ីនៅឆ្នាំ ១៩៦៣ ប៉ុន្តែត្រូវចាកចេញនៅខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៦៥។ កុប្បកម្មជាតិសាសន៍ និងការគំរាមកំហែងក្នុងសម័យនោះ បានធ្វើឱ្យលោក លី និងមិត្តរួមការងារ តាំងចិត្តកសាងសង្គមពហុជាតិសាសន៍ ពោលគឺសង្គមដែលប្រព្រឹត្តចំពោះពលរដ្ឋគ្រប់រូបស្មើគ្នា មិនថាជាជនជាតិអ្វីទេ។ លោក លី ហៅរឿងនេះថា ជាគោលការណ៍ដែលពួកគេជឿជាក់មិនរង្គើ ហើយវាបានដឹកនាំគោលនយោបាយរបស់ពួកគេ។
ចំណូលជាមធ្យមក្នុងមនុស្សម្នាក់ បានកើនពី ៤០០ ដុល្លារអាមេរិក នៅឆ្នាំ ១៩៥៩ ទៅជាង ១២.២០០ ដុល្លារអាមេរិក នៅឆ្នាំ ១៩៩០។ លោក លី និយាយថា នេះមិនមែនជាសៀវភៅណែនាំថាត្រូវធ្វើអ្វីខ្លះជាជំហានៗទេ។ វារៀបរាប់ថា ក្រុមរបស់គាត់បានជួបបញ្ហាអ្វីខ្លះ និងបានព្យាយាមដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនោះដោយរបៀបណា។