The Gate — Book Summary

Cambodia as Bizot first knew it

François Bizot, a French researcher, opens his memoir with the Cambodia he met in 1965: a peaceful land of rice fields and temples, where ritual and the spirits of the dead were part of daily life.

Bizot recalls that even poor farmers gave their best fruit to the monasteries, and every boy spent a few years as a monk. Funeral gongs sounded across the countryside, and he loved the rough songs of the chapay singers over the rice fields. Small altars to the spirits of the soil stood where village paths met. This world charmed Bizot at twenty-five. Now, he says, his sadness has hardened into revolt.

Applause for the Khmer Rouge

What weighs on Bizot most is the way the West cheered the Khmer Rouge victory in 1975. The applause, he says, was so loud that it covered the cries of the millions being killed.

At first Bizot took neither side, but he believed the peasants had everything to lose if the communists came. When the Americans arrived in 1970, he saw them as allies. Yet their carelessness often angered him more than the communists' lies. Today he cannot say whether he blames the Americans more for coming or for leaving.

In remote districts, Bizot says, the Khmer Rouge looked orderly, while the soldiers of Lon Nol's government spread theft and corruption. Villagers heard of terrible killings, but in Europe fear of seeming pro-American kept people silent. In power, the Khmer Rouge destroyed whole classes of people, starting with the peasants. The genocide ended in 1979, after four years, when Vietnamese troops invaded.

A witness and a bitter book

Bizot says bad luck made him one of the early witnesses. On October 10, 1971, the Khmer Rouge arrested him during research near Oudong, and he spent three months in their camp. Afterwards the French Embassy asked him to translate a political booklet he had brought back. It already spoke of emptying the towns and of a state-run system built on a smaller population. These warnings, Bizot says, reached Paris but were ignored, and France kept backing the Khmer Rouge.

After the terror, Bizot knew he could never live in Cambodia again. He wrote this book, he says, in bitterness. People, he argues, can reach excellence but also the worst. He rejects the dream of a new dawn of human harmony, because that hope has excused some of history's bloodiest killings.

កម្ពុជាដែលប៊ីហ្សូ (Bizot) ស្គាល់ពីដំបូង

ហ្វ្រង់ស្វ័រ ប៊ីហ្សូ (François Bizot) ជាអ្នកស្រាវជ្រាវជនជាតិបារាំង។ គាត់ចាប់ផ្ដើមសៀវភៅអនុស្សាវរីយ៍របស់គាត់ ដោយរៀបរាប់ពីកម្ពុជាដែលគាត់បានស្គាល់ក្នុងឆ្នាំ១៩៦៥។ នោះជាទឹកដីដ៏សុខសាន្ត ដែលពេញដោយវាលស្រែ និងវត្តអារាម ហើយពិធីសាសនា និងវិញ្ញាណអ្នកស្លាប់ ជាផ្នែកមួយនៃជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។

ប៊ីហ្សូនឹកឃើញថា សូម្បីតែកសិករក្រីក្រ ក៏យកផ្លែឈើល្អបំផុតរបស់ខ្លួនទៅប្រគេនវត្ត ហើយក្មេងប្រុសគ្រប់រូបបួសជាព្រះសង្ឃពីរបីឆ្នាំ។ សំឡេងគងក្នុងពិធីបុណ្យខ្មោច លាន់ឮពាសពេញជនបទ ហើយគាត់ចូលចិត្តសំឡេងច្រៀងរដុបៗរបស់អ្នកច្រៀងចាប៉ី ដែលបន្លឺឡើងលើវាលស្រែ។ ខ្ទមអ្នកតាតូចៗ ឈរនៅត្រង់កន្លែងដែលផ្លូវលំក្នុងភូមិជួបគ្នា។ ពិភពបែបនេះបានទាក់ទាញចិត្តប៊ីហ្សូ ពេលគាត់អាយុ ២៥ ឆ្នាំ។ គាត់និយាយថា ឥឡូវនេះ ទុក្ខព្រួយរបស់គាត់បានប្រែក្លាយជាកំហឹងប្រឆាំងយ៉ាងខ្លាំង។

ការទះដៃអបអរខ្មែរក្រហម

អ្វីដែលធ្វើឱ្យប៊ីហ្សូ (Bizot) ធ្ងន់ចិត្តជាងគេ គឺរបៀបដែលលោកខាងលិចអបអរជ័យជម្នះរបស់ខ្មែរក្រហមក្នុងឆ្នាំ១៩៧៥។ គាត់និយាយថា សំឡេងទះដៃខ្លាំងរហូតគ្របបាំងសំឡេងស្រែករបស់មនុស្សរាប់លាននាក់ដែលកំពុងត្រូវគេសម្លាប់។

ដំបូង ប៊ីហ្សូមិនកាន់ជើងខាងណាទេ ប៉ុន្តែគាត់ជឿថា បើពួកកុម្មុយនិស្តមកដល់ កសិករនឹងបាត់បង់អ្វីៗទាំងអស់។ ពេលជនជាតិអាមេរិកមកដល់ក្នុងឆ្នាំ១៩៧០ គាត់ចាត់ទុកពួកគេជាសម្ព័ន្ធមិត្ត។ ប៉ុន្តែភាពធ្វេសប្រហែសរបស់ពួកគេ ច្រើនតែធ្វើឱ្យគាត់ខឹងជាងពាក្យកុហករបស់ពួកកុម្មុយនិស្តទៅទៀត។ សព្វថ្ងៃនេះ គាត់មិនអាចប្រាប់បានទេថា តើគាត់បន្ទោសជនជាតិអាមេរិកខ្លាំងជាង ដោយសារពួកគេចូលមក ឬដោយសារពួកគេចាកចេញ។

ប៊ីហ្សូនិយាយថា នៅតាមស្រុកដាច់ស្រយាល ខ្មែរក្រហមមើលទៅមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ ចំណែកទាហានរបស់រដ្ឋាភិបាលលន់ នល់ (Lon Nol) បង្កការលួចប្លន់ និងអំពើពុករលួយពាសពេញ។ អ្នកភូមិបានឮដំណឹងអំពីការសម្លាប់ដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាច ប៉ុន្តែនៅអឺរ៉ុប មនុស្សនៅស្ងៀម ព្រោះខ្លាចមើលទៅដូចជាគាំទ្រអាមេរិក។ ពេលឡើងកាន់អំណាច ខ្មែរក្រហមបានបំផ្លាញមនុស្សទាំងស្រទាប់ៗក្នុងសង្គម ដោយចាប់ផ្ដើមពីកសិករ។ អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ ឬហៅថា genocide ពោលគឺការសម្លាប់មនុស្សយ៉ាងច្រើន ដើម្បីបំផ្លាញក្រុមមនុស្សមួយទាំងមូល បានបញ្ចប់នៅឆ្នាំ១៩៧៩ ក្រោយរយៈពេល ៤ ឆ្នាំ ពេលទាហានវៀតណាមចូលលុកលុយ។

សាក្សីម្នាក់ និងសៀវភៅដែលសរសេរដោយចិត្តជូរចត់

ប៊ីហ្សូ (Bizot) និយាយថា ដោយសារសំណាងអាក្រក់ គាត់បានក្លាយជាសាក្សីម្នាក់ក្នុងចំណោមសាក្សីដំបូងៗ។ នៅថ្ងៃទី១០ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៧១ ខ្មែរក្រហមបានចាប់គាត់ ពេលគាត់កំពុងស្រាវជ្រាវនៅជិតឧដុង្គ ហើយគាត់ជាប់នៅក្នុងជំរុំរបស់ពួកគេអស់រយៈពេល ៣ ខែ។ ក្រោយមក ស្ថានទូតបារាំងបានសុំឱ្យគាត់បកប្រែសៀវភៅតូចមួយខាងនយោបាយ ដែលគាត់យកមកជាមួយ។ សៀវភៅនោះបាននិយាយរួចទៅហើយ អំពីការជម្លៀសមនុស្សចេញពីទីក្រុងឱ្យនៅទទេ និងអំពីប្រព័ន្ធមួយដែលរដ្ឋជាអ្នកគ្រប់គ្រង ដោយផ្អែកលើចំនួនប្រជាជនតិចជាងមុន។ ប៊ីហ្សូនិយាយថា ការព្រមានទាំងនេះបានទៅដល់ប៉ារីស តែគេមិនអើពើ ហើយបារាំងនៅតែបន្តគាំទ្រខ្មែរក្រហម។

ក្រោយគ្រាភ័យរន្ធត់នោះ ប៊ីហ្សូដឹងថា គាត់មិនអាចរស់នៅកម្ពុជាទៀតបានទេ។ គាត់និយាយថា គាត់សរសេរសៀវភៅនេះដោយចិត្តជូរចត់។ ប៊ីហ្សូអះអាងថា មនុស្សអាចឈានដល់ភាពល្អឆ្នើមបំផុត ប៉ុន្តែក៏អាចធ្លាក់ដល់ភាពអាក្រក់បំផុតដែរ។ គាត់ច្រានចោលក្ដីសុបិនថា នឹងមានសម័យថ្មីមួយដែលមនុស្សរស់នៅចុះសម្រុងគ្នា ព្រោះក្ដីសង្ឃឹមនោះ ត្រូវគេយកមកធ្វើជាលេសសម្រាប់ការសម្លាប់ដែលបង្ហូរឈាមខ្លាំងបំផុតខ្លះក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។