KamSophyThe Travels of Fa-Hien: A Chinese monk's pilgrimage to the Buddhist lands — Book Summary
សង្ខេបសៀវភៅ «ដំណើររបស់ព្រះសង្ឃហ្វាសៀន៖ ធម្មយាត្រាពីប្រទេសចិនទៅកាន់ទឹកដីព្រះពុទ្ធសាសនា»
What is The Travels of Fa-Hien: A Chinese monk's pilgrimage to the Buddhist lands about?
The Chinese Buddhist monk Fa-Hien sets out on foot from China to find the Buddhist scriptures and the monks' rules of discipline. His record follows him across deserts and over high mountains to the holy places of the Buddha in India and on to Sri Lanka, before a dangerous sea voyage home.
សៀវភៅ «ដំណើររបស់ព្រះសង្ឃហ្វាសៀន៖ ធម្មយាត្រាពីប្រទេសចិនទៅកាន់ទឹកដីព្រះពុទ្ធសាសនា» និយាយអំពីអ្វី?
ព្រះសង្ឃចិនមួយអង្គ នាម ហ្វាសៀន (Fa-Hien) បាននិមន្តដោយថ្មើរជើងចេញពីប្រទេសចិន ដើម្បីស្វែងរកគម្ពីរព្រះពុទ្ធសាសនា និងព្រះវិន័យ ពោលគឺច្បាប់សម្រាប់ជីវិតរបស់ព្រះសង្ឃ។ កំណត់ត្រារបស់លោក រៀបរាប់ពីដំណើរឆ្លងកាត់វាលខ្សាច់ និងភ្នំខ្ពស់ៗ ទៅកាន់ទីសក្ការៈរបស់ព្រះពុទ្ធនៅប្រទេសឥណ្ឌា ហើយបន្តទៅប្រទេសស្រីលង្កា មុននឹងធ្វើដំណើរតាមសមុទ្រដ៏គ្រោះថ្នាក់ ត្រឡប់មកស្រុកវិញ។
What you'll learn: 5 chapters
- Chapters I–VIII: Across the Desert to Central Asiaជំពូកទីមួយ ដល់ទីប្រាំបី៖ ឆ្លងវាលខ្សាច់ទៅអាស៊ីកណ្តាល
- Chapters IX–XV: Over the Mountains into North Indiaជំពូកទីប្រាំបួន ដល់ទីដប់ប្រាំ៖ ឆ្លងភ្នំចូលឥណ្ឌាខាងជើង
- Chapters XVI–XXVII: The Middle Kingdom and the Buddha's Landជំពូកទីដប់ប្រាំមួយ ដល់ទីម្ភៃប្រាំពីរ៖ មជ្ឈិមប្រទេស (Middle Kingdom) និងទឹកដីរបស់ព្រះពុទ្ធ
- Chapters XXVIII–XXXVI: Magadha and the Holy Placesជំពូកទីម្ភៃប្រាំបី ដល់ទីសាមសិបប្រាំមួយ៖ មគធ (Magadha) និងទីសក្ការៈ
- Chapters XXXVII–XL: Sri Lanka and the Voyage Homeជំពូកទីសាមសិបប្រាំពីរ ដល់ទីសែសិប៖ ស្រីលង្កា (Sri Lanka) និងដំណើរតាមសមុទ្រត្រឡប់ទៅស្រុក
Free preview: Chapters I–VIII: Across the Desert to Central Asia
Ch'ang-gan: Why Fa-Hien Set Out
Fa-Hien was a Chinese Buddhist monk, and this book is his own record of a journey to India and back. It begins in Ch'ang-gan, where he was living. Fa-Hien was troubled that the Books of Discipline in his land were damaged and incomplete. These books, the Vinaya, hold the rules for a monk's life. So he agreed with four monks, Hwuy-king, Tao-ching, Hwuy-ying and Hwuy-wei, to go to India and search for the full rules. The record dates the start by a Chinese reign year; the translator, James Legge, thinks it was A.D. 399. The journey would take about fifteen years.
The group kept the summer retreat, a season when monks stay in one place, in the kingdom of K'een-kwei. Then they crossed Yang-low mountain to the town of Chang-yih. The country was too disturbed to travel, so its king kept them in his capital and acted as their dana-pati, a patron who supports monks. Five more monks joined them there.
At T'un-hwang, a frontier town, the prefect Le Hao gave them what they needed to cross the desert, and Fa-Hien and four friends went ahead with an envoy's party. Fa-Hien describes a land of evil demons and burning winds that kill every traveller they meet. The only signs of the path are the bones of earlier travellers who died on the sand.
Shen-shen and Woo-e: Companions Turn Back
After seventeen days, about 1,500 li, the pilgrims reached Shen-shen. A li is a Chinese measure of distance. The land was rough, with poor soil. Its king followed the Buddha's teaching, the Dharma, which Fa-Hien calls "the Law." More than four thousand monks lived there. Fa-Hien names their school the hinayana, or "small vehicle." From here westward, he notes, monks and ordinary people followed Indian ways, the monks more exactly, and the monks studied Indian books in the Indian language.
After a month the group walked fifteen days northwest to Woo-e. Its four thousand monks kept rules so strict that monks from Ts'in, Fa-Hien's home state, were not ready for them. A steward named Foo Kung-sun arranged for the travellers to stay over two months. Then, Fa-Hien says, the people of Woo-e forgot good manners and fairness and gave the guests very little. Three companions, Che-yen, Hwuy-keen and Hwuy-wei, turned back toward Kao-ch'ang to seek support there.
Fa-Hien and the others went on southwest through empty country, helped by Foo Kung-sun's generosity. He writes that the hardships of its rivers and rough ground were greater than anything people had known. After a month and five days they reached Yu-teen.
Khoten: Silent Meals and a Royal Procession
Yu-teen, also called Khoten, was a happy and wealthy kingdom. Fa-Hien says all its people followed the Law, and tens of thousands of monks lived there, most following the mahayana, the "great vehicle." Before every family's door stood a small tope. A tope, also called a stupa, is a tower-shaped shrine for worship. The ruler lodged Fa-Hien in the Gomati monastery, home to three thousand monks. A bell called them to meals, which they ate in complete silence. Not even their bowls made a sound. A monk who wanted more food did not call out; he made a sign with his hand.
Hwuy-king and two others went on ahead, but Fa-Hien stayed three months to see the procession of images, held from the first to the fourteenth day of the fourth month. The Gomati monks went first, with their image on a four-wheeled car more than thirty cubits high, like a moving monastery hall. As it neared the city gate, the king removed his crown and walked out barefoot with flowers and incense. He bowed with his face to the ground at the image's feet, and the queen and her ladies scattered flowers from above.
West of the city stood the King's new monastery. It took eighty years and three reigns to build, rose about 250 cubits, and was covered with gold and silver. Fa-Hien records that the kings of six countries gave it most of their treasures.
Over the Onion Mountains to the Indus
After the procession, Fa-Hien's group went on into the Ts'ung-ling mountains, kept the retreat at Yu-hwuy, and reached K'eeh-ch'a. There they found Hwuy-king and his friends again, while the king held the great assembly of monks that takes place every five years.
A month's walk beyond lay the Onion mountains, where snow lies all year. Fa-Hien reports poisonous dragons there that spit deadly winds, and says that of those caught by such dangers, not one in ten thousand survives. In T'oleih, a small kingdom just inside North India, stood a wooden image of Maitreya, eighty cubits tall. Maitreya is a Bodhisattva, a being on the path to becoming a Buddha, and Fa-Hien calls him the Buddha's future successor. The local story says an Arhat, a fully freed disciple who will not be born again, carried a craftsman up to Tushita heaven three times to see Maitreya's form before the image was finished.
Next the path ran along a cliff high above the Indus river, with seven hundred ladders on the rock face and a rope bridge at the bottom. Monks asked Fa-Hien when the Buddha's Law first went east. He passed on what local people said: after the Maitreya image was set up, Indian monks crossed this river carrying Sutras, the Buddha's discourses, and Books of Discipline. Without Maitreya, he asked, who could have made the Three Precious Ones, the Buddha, the Dharma and the Sangha (the community of monks), known so far away? Such an opening, he said, "is not the work of man."
អានសាកល្បង៖ ជំពូកទីមួយ ដល់ទីប្រាំបី៖ ឆ្លងវាលខ្សាច់ទៅអាស៊ីកណ្តាល
ឆាងអាន (Ch'ang-gan)៖ មូលហេតុដែល ហ្វាសៀន (Fa-Hien) និមន្តចេញដំណើរ
ហ្វាសៀន (Fa-Hien) ជាព្រះសង្ឃចិនមួយអង្គ ហើយសៀវភៅនេះជាកំណត់ត្រាផ្ទាល់របស់លោក អំពីដំណើរទៅប្រទេសឥណ្ឌា និងត្រឡប់មកវិញ។ រឿងចាប់ផ្តើមនៅក្រុង ឆាងអាន (Ch'ang-gan) ជាកន្លែងដែលលោកគង់នៅ។ គម្ពីរព្រះវិន័យ ឬហៅថា Vinaya គឺគម្ពីរដែលកត់ទុកច្បាប់សម្រាប់ជីវិតរបស់ព្រះសង្ឃ។ ហ្វាសៀនព្រួយចិត្ត ព្រោះគម្ពីរព្រះវិន័យនៅស្រុករបស់លោក ខូចខាត ហើយមិនពេញលេញ។ ដូច្នេះ លោកបានព្រមព្រៀងជាមួយព្រះសង្ឃបួនអង្គ គឺ ហ៊ុយគីង (Hwuy-king) តៅជីង (Tao-ching) ហ៊ុយយីង (Hwuy-ying) និង ហ៊ុយវ៉ី (Hwuy-wei) ថានឹងនិមន្តទៅប្រទេសឥណ្ឌា ដើម្បីស្វែងរកព្រះវិន័យឱ្យបានពេញលេញ។ កំណត់ត្រានេះប្រាប់ឆ្នាំចេញដំណើរ តាមឆ្នាំនៃរជ្ជកាលស្តេចចិនមួយអង្គ ហើយអ្នកបកប្រែ ជេមស៍ ឡេក (James Legge) គិតថា គឺឆ្នាំ៣៩៩គ្រិស្តសករាជ។ ដំណើរនេះនឹងចំណាយពេលប្រហែល១៥ឆ្នាំ។
ក្រុមនេះបានគង់ចាំវស្សា ពោលគឺរដូវដែលព្រះសង្ឃគង់នៅតែមួយកន្លែង នៅនគរ ឃៀនក្វី (K'een-kwei)។ បន្ទាប់មក ពួកលោកបានឆ្លងភ្នំ យ៉ាងឡូវ (Yang-low) ទៅដល់ក្រុង ចាំងយី (Chang-yih)។ ស្រុកនោះមានចលាចលពេក មិនអាចធ្វើដំណើរបាន ដូច្នេះព្រះរាជានៃស្រុកនោះបាននិមន្តពួកលោកឱ្យគង់នៅក្នុងរាជធានី ហើយព្រះអង្គធ្វើជាទាយក ឬហៅថា dana-pati ពោលគឺអ្នកឧបត្ថម្ភផ្គត់ផ្គង់ព្រះសង្ឃ ឱ្យពួកលោក។ នៅទីនោះ មានព្រះសង្ឃប្រាំអង្គទៀតមកចូលរួមដំណើរ។
នៅ ទុនហ្វាង (T'un-hwang) ជាក្រុងនៅព្រំដែន ចៅហ្វាយខេត្ត លី ហៅ (Le Hao) បានផ្តល់អ្វីៗដែលពួកលោកត្រូវការ ដើម្បីឆ្លងវាលខ្សាច់ ហើយហ្វាសៀន និងព្រះសង្ឃដៃគូបួនអង្គ បាននិមន្តទៅមុន ជាមួយក្រុមរបស់រាជទូតមួយ។ ហ្វាសៀនរៀបរាប់ថា វាលខ្សាច់នោះជាទឹកដីដែលមានបិសាចអាក្រក់ និងខ្យល់ក្តៅដែលសម្លាប់អ្នកដំណើរគ្រប់រូបដែលវាជួប។ សញ្ញាតែមួយគត់ដែលបង្ហាញផ្លូវ គឺឆ្អឹងរបស់អ្នកដំណើរមុនៗ ដែលបានស្លាប់លើខ្សាច់។
សិនសិន (Shen-shen) និង អ៊ូអ៊ី (Woo-e)៖ ដៃគូខ្លះត្រឡប់ក្រោយ
ក្រោយធ្វើដំណើរ១៧ថ្ងៃ ចម្ងាយប្រហែល១៥០០លី (li) ដែលជារង្វាស់ចម្ងាយរបស់ចិន ក្រុមធម្មយាត្រាបានទៅដល់ សិនសិន (Shen-shen)។ ទឹកដីនៅទីនោះរដិបរដុប ហើយដីមិនសូវមានជីជាតិ។ ព្រះរាជានៃស្រុកនោះគោរពប្រតិបត្តិតាមពាក្យប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធ ពោលគឺព្រះធម៌ ដែល ហ្វាសៀន (Fa-Hien) ហៅថា «ច្បាប់» (the Law)។ មានព្រះសង្ឃជាង៤០០០អង្គគង់នៅទីនោះ។ និកាយរបស់ព្រះសង្ឃទាំងនោះ គឺជានិកាយដែលហ្វាសៀនហៅថា «ហីនយាន» (hinayana) មានន័យថា «យានតូច»។ ហ្វាសៀនកត់សម្គាល់ថា ចាប់ពីទីនេះទៅទិសខាងលិច ព្រះសង្ឃ និងអ្នកស្រុកធម្មតា ធ្វើតាមទម្លាប់ឥណ្ឌា ដោយព្រះសង្ឃធ្វើតាមបានត្រឹមត្រូវជាង ហើយព្រះសង្ឃសិក្សាគម្ពីរឥណ្ឌាជាភាសាឥណ្ឌា។
ក្រោយមួយខែ ក្រុមនេះបាននិមន្តដោយថ្មើរជើង១៥ថ្ងៃ ទៅទិសពាយ័ព្យ ដល់ អ៊ូអ៊ី (Woo-e)។ ព្រះសង្ឃ៤០០០អង្គនៅទីនោះ កាន់វិន័យតឹងរ៉ឹងណាស់ រហូតដល់ព្រះសង្ឃមកពី ឈីន (Ts'in) ដែលជាដែនដីកំណើតរបស់ហ្វាសៀន មិនទាន់ត្រៀមខ្លួនសម្រាប់វិន័យបែបនោះ។ អ្នកមើលការខុសត្រូវម្នាក់ឈ្មោះ ហ្វូ គុងស៊ុន (Foo Kung-sun) បានរៀបចំឱ្យពួកលោកគង់នៅទីនោះជាងពីរខែ។ បន្ទាប់មក ហ្វាសៀនថា អ្នកស្រុកអ៊ូអ៊ីភ្លេចសុជីវធម៌ និងភាពយុត្តិធម៌ ហើយផ្គត់ផ្គង់ភ្ញៀវតិចតួចណាស់។ ដៃគូបីអង្គ គឺ ជីយ៉ែន (Che-yen) ហ៊ុយគៀន (Hwuy-keen) និង ហ៊ុយវ៉ី (Hwuy-wei) បាននិមន្តត្រឡប់ទៅ កៅឆាង (Kao-ch'ang) ដើម្បីស្វែងរកអ្នកឧបត្ថម្ភនៅទីនោះ។
ហ្វាសៀន និងព្រះសង្ឃដែលនៅសល់ បាននិមន្តបន្តទៅទិសនិរតី កាត់តំបន់ស្ងាត់គ្មានមនុស្សរស់នៅ ដោយមានជំនួយពីចិត្តសប្បុរសរបស់ ហ្វូ គុងស៊ុន។ លោកសរសេរថា ការឆ្លងទន្លេ និងដីរដិបរដុបនៅទីនោះ លំបាកជាងអ្វីៗដែលមនុស្សធ្លាប់ជួប។ ក្រោយមួយខែ និងប្រាំថ្ងៃ ពួកលោកបានទៅដល់ យូទៀន (Yu-teen)។
ខូតាន (Khoten)៖ ការឆាន់ដោយស្ងៀមស្ងាត់ និងក្បួនដង្ហែរបស់ព្រះរាជា
យូទៀន (Yu-teen) ដែលគេហៅម្យ៉ាងទៀតថា ខូតាន (Khoten) ជានគរមួយដែលប្រជាជនរស់នៅសប្បាយ និងមានទ្រព្យសម្បត្តិច្រើន។ ហ្វាសៀន (Fa-Hien) ថា ប្រជាជនទាំងអស់នៅទីនោះគោរពព្រះធម៌ ហើយមានព្រះសង្ឃរាប់ម៉ឺនអង្គគង់នៅ ភាគច្រើនកាន់និកាយមហាយាន (mahayana) មានន័យថា «យានធំ»។ នៅមុខទ្វារផ្ទះគ្រប់គ្រួសារ មានស្តូបតូចមួយ។ ស្តូប ឬហៅថា tope ឬ stupa គឺជាចេតិយរាងដូចប៉ម សម្រាប់គោរពបូជា។ ព្រះរាជាបាននិមន្តហ្វាសៀនឱ្យគង់នៅវត្ត គោមតី (Gomati) ដែលមានព្រះសង្ឃ៣០០០អង្គ។ ពេលដល់ម៉ោងឆាន់ គេវាយកណ្តឹងហៅ ហើយព្រះសង្ឃឆាន់ដោយស្ងៀមស្ងាត់ទាំងស្រុង។ សូម្បីតែបាត្រ ក៏មិនឮសូរប៉ះគ្នាដែរ។ បើព្រះសង្ឃអង្គណាចង់បានចង្ហាន់បន្ថែម លោកមិនស្រែកហៅទេ គឺធ្វើសញ្ញាដោយដៃ។
ហ៊ុយគីង (Hwuy-king) និងព្រះសង្ឃពីរអង្គទៀត បាននិមន្តទៅមុន ប៉ុន្តែហ្វាសៀនគង់នៅបីខែ ដើម្បីទស្សនាក្បួនដង្ហែរូបព្រះ ដែលធ្វើឡើងពីថ្ងៃទី១ ដល់ថ្ងៃទី១៤ នៃខែទីបួន។ ព្រះសង្ឃវត្តគោមតីនិមន្តមុនគេ ដោយដាក់រូបព្រះរបស់វត្តលើរទេះបួនកង់ ខ្ពស់ជាង៣០ហត្ថ មើលទៅដូចជាវិហារមួយដែលអាចផ្លាស់ទីបាន។ ពេលរទេះជិតដល់ទ្វារក្រុង ព្រះរាជាដោះមកុដចេញ ហើយយាងចេញទៅដោយជើងទទេ កាន់ផ្កា និងធូប។ ព្រះអង្គក្រាបថ្វាយបង្គំ ឱនមុខដល់ដីនៅទៀបជើងរូបព្រះ ហើយព្រះមហេសី និងស្ត្រីៗក្នុងវាំង រោយផ្កាពីលើចុះមក។
នៅខាងលិចក្រុង មានវត្តថ្មីរបស់ព្រះរាជា។ គេចំណាយពេល៨០ឆ្នាំ ឆ្លងកាត់រជ្ជកាលស្តេចបីអង្គ ទើបសាងវត្តនេះរួច។ វត្តនេះខ្ពស់ប្រហែល២៥០ហត្ថ ហើយស្រោបដោយមាស និងប្រាក់។ ហ្វាសៀនកត់ត្រាថា ព្រះរាជានៃនគរប្រាំមួយ បានថ្វាយទ្រព្យសម្បត្តិភាគច្រើនរបស់ខ្លួនដល់វត្តនេះ។
ឆ្លងជួរភ្នំខ្ទឹម (Onion mountains) ទៅដល់ទន្លេសិន្ធុ (Indus)
ក្រោយក្បួនដង្ហែ ក្រុមរបស់ ហ្វាសៀន (Fa-Hien) បាននិមន្តចូលទៅក្នុងជួរភ្នំ ឈុងលីង (Ts'ung-ling) គង់ចាំវស្សានៅ យូហ៊ុយ (Yu-hwuy) ហើយទៅដល់ ឃៀឆា (K'eeh-ch'a)។ នៅទីនោះ ពួកលោកបានជួប ហ៊ុយគីង (Hwuy-king) និងមិត្តរបស់លោកម្តងទៀត ខណៈព្រះរាជាកំពុងធ្វើពិធីជួបជុំព្រះសង្ឃដ៏ធំ ដែលធ្វើឡើងរៀងរាល់ប្រាំឆ្នាំម្តង។
ដើរមួយខែហួសពីនោះ គឺជួរភ្នំខ្ទឹម (Onion mountains) ដែលមានព្រិលគ្របពេញមួយឆ្នាំ។ ហ្វាសៀនសរសេរថា នៅទីនោះមាននាគពិស ដែលព្រួសខ្យល់ពុលសម្លាប់មនុស្ស ហើយលោកថា អ្នកដែលជួបគ្រោះថ្នាក់បែបនេះ ក្នុង១០០០០នាក់ គ្មានរួចជីវិតសូម្បីតែម្នាក់។ នៅ តូលី (T'oleih) ជានគរតូចមួយដែលទើបតែចូលដល់ឥណ្ឌាខាងជើង មានរូបព្រះសិអារ្យមេត្រី (Maitreya) ធ្វើពីឈើ កម្ពស់៨០ហត្ថ។ ព្រះសិអារ្យមេត្រី ជាព្រះពោធិសត្វ ឬហៅថា Bodhisattva ពោលគឺអ្នកដែលកំពុងដើរលើផ្លូវទៅជាព្រះពុទ្ធ ហើយហ្វាសៀនហៅព្រះអង្គថា ជាអ្នកដែលនឹងស្នងព្រះពុទ្ធនៅថ្ងៃអនាគត។ តាមរឿងដែលអ្នកស្រុកនិទាន ព្រះអរហន្ត ឬហៅថា Arhat ពោលគឺសាវ័កដែលរួចផុតទាំងស្រុង ហើយមិនកើតទៀត បាននាំជាងចម្លាក់ម្នាក់ឡើងទៅឋានតុសិត (Tushita) បីដង ដើម្បីមើលរូបរាងរបស់ព្រះសិអារ្យមេត្រី មុនពេលរូបនោះឆ្លាក់រួច។
បន្ទាប់មក ផ្លូវបន្តតាមបណ្តោយច្រាំងថ្មចោត ខ្ពស់ពីលើទន្លេសិន្ធុ (Indus) ដោយមានជណ្តើរ៧០០នៅលើផ្ទាំងថ្ម និងស្ពានខ្សែពួរមួយនៅខាងក្រោម។ ព្រះសង្ឃនៅទីនោះសួរហ្វាសៀនថា តើព្រះធម៌របស់ព្រះពុទ្ធ ចាប់ផ្តើមផ្សាយទៅទិសខាងកើតតាំងពីពេលណា។ លោកបានប្រាប់តាមអ្វីដែលអ្នកស្រុកនិយាយ គឺថា ក្រោយពេលគេតម្កល់រូបព្រះសិអារ្យមេត្រីរួច ព្រះសង្ឃឥណ្ឌាបានឆ្លងទន្លេនេះ ដោយនាំយកព្រះសូត្រ ពោលគឺពាក្យទូន្មានរបស់ព្រះពុទ្ធ និងគម្ពីរព្រះវិន័យមកជាមួយ។ លោកសួរថា បើគ្មានព្រះសិអារ្យមេត្រីទេ តើអ្នកណាអាចធ្វើឱ្យមនុស្សនៅទីឆ្ងាយយ៉ាងនេះ ស្គាល់ព្រះរតនត្រ័យ គឺព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ និងព្រះសង្ឃបាន? លោកថា ការបើកផ្លូវបែបនេះ «មិនមែនជាស្នាដៃរបស់មនុស្សទេ»។