KamSophyHow Democracies Die — Book Summary
សង្ខេបសៀវភៅ «ប្រជាធិបតេយ្យដួលរលំដោយរបៀបណា»
What is How Democracies Die about?
Levitsky and Ziblatt ask how democracies die today, when elected leaders rather than generals slowly turn courts, the press and election rules against their rivals, often through steps that look legal. Their central approach is to treat political parties as gatekeepers who must keep extremists out of power, and to treat two unwritten norms, mutual toleration and institutional forbearance, as the soft guardrails that a written constitution cannot supply alone. The summary tests this with cases from Mussolini, Hitler, Chávez, Fujimori and Allende's Chile, a four-sign litmus test for authoritarian politicians, a playbook of capturing referees and sidelining key players, and the long polarization that weakened American norms.
សៀវភៅ «ប្រជាធិបតេយ្យដួលរលំដោយរបៀបណា» និយាយអំពីអ្វី?
លេវីតស្គី (Levitsky) និងហ្ស៊ីប្លាត (Ziblatt) សួរថា សព្វថ្ងៃនេះ ប្រជាធិបតេយ្យដួលរលំដោយរបៀបណា។ សព្វថ្ងៃ គឺមេដឹកនាំដែលជាប់ឆ្នោត មិនមែនពួកឧត្តមសេនីយ៍ទេ ដែលប្រើតុលាការ សារព័ត៌មាន និងច្បាប់បោះឆ្នោតប្រឆាំងនឹងគូប្រជែងបន្តិចម្តងៗ ហើយជាញឹកញាប់ តាមរយៈជំហានដែលមើលទៅស្របច្បាប់។ គំនិតចម្បងរបស់ពួកគេ គឺមើលគណបក្សនយោបាយជាអ្នកយាមទ្វារនយោបាយ ឬហៅថា gatekeepers ដែលត្រូវរារាំងអ្នកជ្រុលនិយមមិនឱ្យឡើងកាន់អំណាច។ ពួកគេក៏មើលបទដ្ឋានមិនបានសរសេរពីរ ថាជារបាំងការពារទន់ ឬហៅថា soft guardrails ដែលរដ្ឋធម្មនុញ្ញសរសេរជាអក្សរតែម្យ៉ាង មិនអាចផ្តល់ឱ្យបានទេ។ បទដ្ឋានទីមួយគឺ ការទទួលស្គាល់គ្នាទៅវិញទៅមក ឬហៅថា mutual toleration មានន័យថា គណបក្សគូប្រជែងទទួលស្គាល់គ្នាថា មានសិទ្ធិស្របច្បាប់ក្នុងការប្រកួតប្រជែង។ បទដ្ឋានទីពីរគឺ ការទប់ខ្លួនក្នុងការប្រើអំណាចស្ថាប័ន ឬហៅថា institutional forbearance មានន័យថា អ្នកនយោបាយមិនប្រើអំណាចស្របច្បាប់ឱ្យអស់កម្រិត។ សេចក្តីសង្ខេបនេះពិនិត្យគំនិតទាំងនេះ តាមករណីរបស់មូសូលីនី (Mussolini) ហ៊ីត្លែរ (Hitler) ឆាវេស (Chávez) ហ្វូជីម៉ូរី (Fujimori) និងឈីលីក្នុងសម័យអាយេនដេ (Allende)។ វាក៏មានការពិនិត្យសាមញ្ញមួយ ដែលមានសញ្ញាព្រមានបួន សម្រាប់ស្គាល់អ្នកនយោបាយផ្តាច់ការ និងវិធីដែលអ្នកផ្តាច់ការតែងប្រើ ដូចជាដណ្តើមយកស្ថាប័នដែលធ្វើជាអាជ្ញាកណ្តាលមកដាក់ក្រោមការគ្រប់គ្រង និងដកកីឡាករសំខាន់ៗរបស់ភាគីម្ខាងទៀតចេញពីការប្រកួត។ ចុងក្រោយ វានិយាយពីការបែកបាក់ជាពីរបក្សដ៏យូរ ដែលធ្វើឱ្យបទដ្ឋាននយោបាយអាមេរិកចុះខ្សោយ។
What you'll learn: 10 chapters
- Introductionសេចក្តីផ្តើម
- 1. Fateful Alliances១. សម្ព័ន្ធភាពដែលនាំទៅរកមហន្តរាយ
- 2. Gatekeeping in America២. ការយាមទ្វារអំណាចនៅអាមេរិក
- 3. The Great Republican Abdication៣. ពេលគណបក្សសាធារណរដ្ឋបោះបង់តួនាទីការពារ
- 4. Subverting Democracy៤. ការបំផ្លាញប្រជាធិបតេយ្យពីខាងក្នុង
- 5. The Guardrails of Democracy៥. របាំងការពារប្រជាធិបតេយ្យ
- 6. The Unwritten Rules of American Politics៦. ច្បាប់មិនបានសរសេរនៃនយោបាយអាមេរិក
- 7. The Unraveling៧. ពេលច្បាប់មិនបានសរសេរចាប់ផ្តើមបាក់បែក
- 8. Trump Against the Guardrails៨. ត្រាំ (Trump) ប្រឆាំងនឹងរបាំងការពារប្រជាធិបតេយ្យ
- 9. Saving Democracy៩. ការសង្គ្រោះប្រជាធិបតេយ្យ
Free preview: Introduction
Two Ways a Democracy Can Die
Steven Levitsky and Daniel Ziblatt have spent fifteen years studying how democracies fail in other places. Now they ask a question they never expected to ask: is democracy in their own country, the United States, in danger?
Most people picture a democracy dying in a coup, when soldiers seize power by force. On September 11, 1973, jets bombed the presidential palace in Santiago, Chile. The army, led by General Augusto Pinochet, took control, and President Salvador Allende was dead within hours. The authors say coups caused nearly three out of every four democratic breakdowns during the Cold War.
Today, they argue, democracies more often die at the hands of elected leaders, who slowly turn the system against itself. In Venezuela, Hugo Chávez, an outsider who attacked what he called a corrupt elite, won the presidency in 1998. In 1999, his allies won elections for a new assembly and wrote a new constitution. His first clear steps toward authoritarianism came only in 2003. After that, his government punished people who had signed a petition to remove him, filled the Supreme Court with allies, closed a major television station, and ended presidential term limits. Only in 2017, almost twenty years after that first election victory, did most observers call Venezuela an autocracy, when a single-party assembly took over the powers of Congress.
The Deceptive Road and Two Tests
Levitsky and Ziblatt say that since the Cold War, most breakdowns have been caused by elected governments, not generals. They name ten countries, including Hungary, Peru, Turkey and Russia. In their words, backsliding, the slow loss of democracy, now "begins at the ballot box."
They call this the electoral road, and they say it is dangerously deceptive. No tanks appear and no palace burns. People still vote, courts still sit, and newspapers still print. Many of the government's moves are legal, because the legislature or the courts approve them. Some are even presented as reforms, such as fighting corruption. Since no single day marks the crossing into dictatorship, people who warn of danger can be accused of exaggerating. In a 2011 survey, 51 percent of Venezuelans rated their country 8 or higher on a scale where 10 meant completely democratic.
Drawing on other countries, the authors offer two tests. First, do political parties keep extremist demagogues, popular leaders with extreme views, off their tickets? Second, once such a leader holds power, do institutions limit him, or does he turn courts and other neutral bodies into weapons? Institutions alone cannot hold such a leader back, they add, without strong democratic norms, the unwritten rules of politics.
Norms, Polarization and Hope
Levitsky and Ziblatt say America failed the first test in November 2016. In their view, Donald Trump won not only because of public anger but also because the Republican Party failed to stop an extremist in its own ranks from becoming its nominee.
Can the Constitution protect the country? Its checks and balances, the ways each part of government limits the others, have lasted more than two centuries and survived many crises, from the Civil War to Watergate. The authors are less sure. They argue that the system worked well partly because of two unwritten norms. Mutual toleration means that rival parties accept each other as legitimate. Forbearance means that politicians use their powers with restraint. For most of the twentieth century, these norms acted as soft guardrails that kept party fights within limits.
The authors say the guardrails began to weaken in the 1980s and 1990s, and faster in the 2000s. Trump may have sped this up, but they say he did not cause it. The deeper root, in their view, is extreme polarization, a conflict that goes beyond policy into race and culture. Such polarization can kill democracies. Still, they stress that breakdown is not certain and can be reversed. History does not repeat, they write, but it rhymes. Their hope is that readers can spot the rhymes in time.
អានសាកល្បង៖ សេចក្តីផ្តើម
ផ្លូវពីរយ៉ាងដែលប្រជាធិបតេយ្យអាចដួលរលំ
ស្ទីវិន លេវីតស្គី (Steven Levitsky) និងដានីយ៉ែល ហ្ស៊ីប្លាត (Daniel Ziblatt) បានចំណាយពេល ១៥ ឆ្នាំ សិក្សាពីរបៀបដែលប្រជាធិបតេយ្យដួលរលំនៅប្រទេសផ្សេងៗ។ ឥឡូវនេះ អ្នកនិពន្ធទាំងពីរសួរសំណួរមួយ ដែលពួកគេមិនដែលនឹកស្មានថានឹងត្រូវសួរ៖ តើប្រជាធិបតេយ្យនៅក្នុងប្រទេសរបស់ពួកគេផ្ទាល់ គឺសហរដ្ឋអាមេរិក កំពុងស្ថិតក្នុងគ្រោះថ្នាក់ឬទេ?
មនុស្សភាគច្រើននឹកឃើញថា ប្រជាធិបតេយ្យដួលរលំដោយសាររដ្ឋប្រហារ គឺពេលទាហានដណ្តើមអំណាចដោយកម្លាំង។ នៅថ្ងៃទី ១១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៧៣ យន្តហោះបានទម្លាក់គ្រាប់បែកលើវិមានប្រធានាធិបតីនៅទីក្រុងសាន់ទីយ៉ាហ្គោ ប្រទេសឈីលី។ កងទ័ពដែលដឹកនាំដោយឧត្តមសេនីយ៍ អូហ្គូស្តូ ពីណូឆេ (Augusto Pinochet) បានដណ្តើមយកការគ្រប់គ្រង ហើយប្រធានាធិបតី សាល់វ៉ាឌ័រ អាយេនដេ (Salvador Allende) បានស្លាប់ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានម៉ោងក្រោយមក។ អ្នកនិពន្ធទាំងពីរនិយាយថា ក្នុងសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់ ក្នុងចំណោមប្រជាធិបតេយ្យដែលដួលរលំ ៤ ករណី មានជិត ៣ ករណីដែលដួលរលំដោយសាររដ្ឋប្រហារ។
ពួកគេអះអាងថា សព្វថ្ងៃនេះ ប្រជាធិបតេយ្យច្រើនតែដួលរលំដោយដៃមេដឹកនាំដែលជាប់ឆ្នោត ដែលប្រើប្រព័ន្ធប្រជាធិបតេយ្យខ្លួនឯង ដើម្បីបំផ្លាញវាបន្តិចម្តងៗ។ នៅវ៉េណេស៊ុយអេឡា ហ៊ូហ្គោ ឆាវេស (Hugo Chávez) បានឈ្នះតំណែងប្រធានាធិបតីនៅឆ្នាំ ១៩៩៨។ គាត់ជាអ្នកនៅក្រៅប្រព័ន្ធនយោបាយ ដែលវាយប្រហារអ្វីដែលគាត់ហៅថា ក្រុមឥស្សរជនពុករលួយ។ នៅឆ្នាំ ១៩៩៩ សម្ព័ន្ធមិត្តរបស់គាត់បានឈ្នះការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសអង្គប្រជុំថ្មីមួយ ហើយបានសរសេររដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មី។ ទាល់តែដល់ឆ្នាំ ២០០៣ ទើបគាត់បោះជំហានច្បាស់លាស់ដំបូង ឆ្ពោះទៅរករបបផ្តាច់ការ។ ចាប់ពីពេលនោះ រដ្ឋាភិបាលរបស់គាត់បានដាក់ទោសអ្នកដែលបានចុះហត្ថលេខាលើញត្តិសុំដកគាត់ចេញពីតំណែង បំពេញតុលាការកំពូលវ៉េណេស៊ុយអេឡាដោយសម្ព័ន្ធមិត្ត បិទស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ធំមួយ និងលុបចោលដែនកំណត់អាណត្តិប្រធានាធិបតី។ ទាល់តែដល់ឆ្នាំ ២០១៧ គឺជិត ២០ ឆ្នាំក្រោយជ័យជម្នះក្នុងការបោះឆ្នោតលើកដំបូងនោះ ទើបអ្នកសង្កេតការណ៍ភាគច្រើនហៅវ៉េណេស៊ុយអេឡាថា ជារបបផ្តាច់ការ។ នោះគឺពេលដែលអង្គប្រជុំមួយ ដែលមានសមាជិកមកពីគណបក្សតែមួយ បានដណ្តើមយកអំណាចពីសភារបស់វ៉េណេស៊ុយអេឡា។
ផ្លូវដែលបោកបញ្ឆោតភ្នែក និងការពិនិត្យពីរយ៉ាង
លេវីតស្គី (Levitsky) និងហ្ស៊ីប្លាត (Ziblatt) និយាយថា តាំងពីសង្គ្រាមត្រជាក់មក ការដួលរលំនៃប្រជាធិបតេយ្យភាគច្រើន បណ្តាលមកពីរដ្ឋាភិបាលដែលជាប់ឆ្នោត មិនមែនពីពួកឧត្តមសេនីយ៍ទេ។ ពួកគេលើកឈ្មោះប្រទេសចំនួន ១០ រួមមានហុងគ្រី ប៉េរូ តួកគី និងរុស្ស៊ី។ ការធ្លាក់ចុះបន្តិចម្តងៗនៃប្រជាធិបតេយ្យ ឬហៅថា backsliding គឺការបាត់បង់ប្រជាធិបតេយ្យយឺតៗ។ តាមពាក្យរបស់ពួកគេ សព្វថ្ងៃនេះ ការធ្លាក់ចុះនេះ «ចាប់ផ្តើមនៅប្រអប់ឆ្នោត»។
ពួកគេហៅផ្លូវនេះថា ផ្លូវតាមការបោះឆ្នោត ឬហៅថា electoral road គឺផ្លូវដែលប្រជាធិបតេយ្យដួលរលំដោយសាររដ្ឋាភិបាលដែលជាប់ឆ្នោត។ ពួកគេនិយាយថា ផ្លូវនេះបោកបញ្ឆោតភ្នែកយ៉ាងគ្រោះថ្នាក់។ គ្មានរថក្រោះចេញមក ហើយក៏គ្មានវិមានណាឆេះដែរ។ ប្រជាជននៅតែបោះឆ្នោត តុលាការនៅតែដំណើរការ ហើយកាសែតនៅតែបោះពុម្ព។ ជំហានជាច្រើនរបស់រដ្ឋាភិបាលគឺស្របច្បាប់ ព្រោះសភា ឬតុលាការបានយល់ព្រម។ ជំហានខ្លះ រដ្ឋាភិបាលថែមទាំងលើកមកបង្ហាញថាជាកំណែទម្រង់ ដូចជាការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយ។ ដោយសារគ្មានថ្ងៃណាមួយច្បាស់លាស់ ដែលប្រទេសឆ្លងចូលទៅជារបបផ្តាច់ការ អ្នកដែលព្រមានពីគ្រោះថ្នាក់ អាចត្រូវគេចោទថានិយាយបំផ្លើស។ ក្នុងការស្ទង់មតិមួយនៅឆ្នាំ ២០១១ ប្រជាជនវ៉េណេស៊ុយអេឡា ៥១ ភាគរយ បានដាក់ពិន្ទុឱ្យប្រទេសរបស់ខ្លួនពី ៨ ឡើងទៅ លើមាត្រដ្ឋានដែល ១០ មានន័យថាប្រជាធិបតេយ្យពេញលេញ។
ដោយផ្អែកលើករណីនៅប្រទេសផ្សេងៗ អ្នកនិពន្ធទាំងពីរលើកឡើងការពិនិត្យពីរយ៉ាង អំពីអ្នកនយោបាយបំផុសកំហឹង ឬហៅថា demagogue គឺមេដឹកនាំដែលមានប្រជាប្រិយភាព ហើយមានគំនិតជ្រុលនិយម។ ទី ១ តើគណបក្សនយោបាយរារាំងអ្នកនយោបាយបំផុសកំហឹងបែបជ្រុលនិយម មិនឱ្យចូលក្នុងបញ្ជីបេក្ខជនរបស់ខ្លួនឬទេ? ទី ២ ពេលមេដឹកនាំបែបនេះកាន់អំណាចហើយ តើស្ថាប័ននានាដាក់កម្រិតលើគាត់ឬទេ ឬមួយគាត់ប្រើតុលាការ និងស្ថាប័នអព្យាក្រឹតផ្សេងទៀត ជាអាវុធប្រឆាំងគូប្រជែង? បទដ្ឋានប្រជាធិបតេយ្យ ឬហៅថា democratic norms គឺច្បាប់មិនបានសរសេរក្នុងនយោបាយ។ ពួកគេបន្ថែមថា បើបទដ្ឋានទាំងនេះមិនរឹងមាំទេ ស្ថាប័នតែម្យ៉ាងមិនអាចទប់មេដឹកនាំបែបនេះបានឡើយ។
បទដ្ឋាន ការបែកបាក់ជាពីរបក្ស និងក្តីសង្ឃឹម
លេវីតស្គី (Levitsky) និងហ្ស៊ីប្លាត (Ziblatt) និយាយថា អាមេរិកបានធ្លាក់ការពិនិត្យទីមួយ នៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០១៦។ តាមទស្សនៈរបស់អ្នកនិពន្ធទាំងពីរ ដូណាល់ ត្រាំ (Donald Trump) ឈ្នះ មិនមែនតែដោយសារកំហឹងរបស់ប្រជាជនប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ដោយសារគណបក្សសាធារណរដ្ឋមិនបានរារាំងអ្នកជ្រុលនិយមម្នាក់ក្នុងជួររបស់ខ្លួន មិនឱ្យក្លាយជាបេក្ខជនផ្លូវការរបស់គណបក្ស។
តើរដ្ឋធម្មនុញ្ញអាចការពារប្រទេសបានឬទេ? រដ្ឋធម្មនុញ្ញមានការត្រួតពិនិត្យ និងថ្លឹងថ្លែងអំណាច ឬហៅថា checks and balances គឺរបៀបដែលផ្នែកនីមួយៗនៃរដ្ឋាភិបាលដាក់កម្រិតលើផ្នែកផ្សេងទៀត។ ប្រព័ន្ធនេះបាននៅគង់វង្សជាងពីរសតវត្សរ៍ ហើយបានឆ្លងកាត់វិបត្តិជាច្រើន ចាប់ពីសង្គ្រាមស៊ីវិលអាមេរិក រហូតដល់រឿងអាស្រូវ វ៉តធើហ្គេត (Watergate)។ ប៉ុន្តែអ្នកនិពន្ធទាំងពីរមិនសូវប្រាកដដូច្នោះទេ។ បទដ្ឋានប្រជាធិបតេយ្យ ឬហៅថា democratic norms គឺច្បាប់មិនបានសរសេរក្នុងនយោបាយ។ ពួកគេអះអាងថា ប្រព័ន្ធនេះដំណើរការបានល្អ មួយផ្នែកដោយសារបទដ្ឋានពីរ។ ការទទួលស្គាល់គ្នាទៅវិញទៅមក ឬហៅថា mutual toleration មានន័យថា គណបក្សគូប្រជែងទទួលស្គាល់ថា ភាគីម្ខាងទៀតជាគូប្រជែងស្របច្បាប់។ ការទប់ខ្លួនក្នុងការប្រើអំណាច ឬហៅថា forbearance មានន័យថា អ្នកនយោបាយប្រើអំណាចរបស់ខ្លួនដោយទប់ខ្លួន មិនប្រើឱ្យអស់កម្រិតទេ។ ក្នុងរយៈពេលភាគច្រើននៃសតវត្សរ៍ទី ២០ បទដ្ឋានទាំងពីរនេះដើរតួជារបាំងការពារទន់ ឬហៅថា soft guardrails គឺជាច្បាប់មិនបានសរសេរ ដែលរក្សាការប្រជែងគ្នារវាងគណបក្សឱ្យនៅក្នុងដែនកំណត់។
អ្នកនិពន្ធទាំងពីរនិយាយថា របាំងការពារទាំងនេះចាប់ផ្តើមចុះខ្សោយក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ និង ១៩៩០ ហើយចុះខ្សោយលឿនជាងមុនក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០០០។ ត្រាំប្រហែលជាបានធ្វើឱ្យការចុះខ្សោយនេះលឿនឡើង ប៉ុន្តែពួកគេនិយាយថា គាត់មិនមែនជាអ្នកបង្កឱ្យវាកើតឡើងទេ។ តាមទស្សនៈរបស់ពួកគេ ឫសគល់ដ៏ជ្រៅជាងនោះ គឺការបែកបាក់ជាពីរបក្សយ៉ាងខ្លាំង ឬហៅថា polarization។ នេះជាជម្លោះដែលហួសពីរឿងគោលនយោបាយ ទៅដល់រឿងពូជសាសន៍ និងវប្បធម៌។ ការបែកបាក់បែបនេះអាចធ្វើឱ្យប្រជាធិបតេយ្យដួលរលំ។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ពួកគេសង្កត់ធ្ងន់ថា ការដួលរលំមិនប្រាកដថានឹងកើតឡើងទេ ហើយអាចត្រឡប់វិញបាន។ ពួកគេសរសេរថា ប្រវត្តិសាស្ត្រមិនកើតឡើងដដែលៗទេ ប៉ុន្តែវាមានលំនាំស្រដៀងគ្នា។ ពួកគេសង្ឃឹមថា អ្នកអានអាចមើលឃើញលំនាំស្រដៀងគ្នានោះទាន់ពេល។