KamSophyOn Tyranny — Book Summary
សង្ខេបសៀវភៅ «ទប់ទល់របបផ្តាច់ការ៖ មេរៀន ២០ ពីសតវត្សរ៍ទី ២០»
What is On Tyranny about?
Timothy Snyder asks how ordinary citizens can recognise and resist a slide from democracy into tyranny, drawing on the failed European democracies and the fascist and communist regimes of the twentieth century. Across twenty short lessons, framed by a prologue and an epilogue, he ties episodes such as Austria in 1938, the 1933 Reichstag fire, the Soviet Great Terror, Havel's greengrocer and Poland's Solidarity to concrete habits like defending institutions, keeping professional ethics and checking facts. He also applies them to the United States of 2016 and 2017, and names two traps in thinking about history: the politics of inevitability and the politics of eternity.
សៀវភៅ «ទប់ទល់របបផ្តាច់ការ៖ មេរៀន ២០ ពីសតវត្សរ៍ទី ២០» និយាយអំពីអ្វី?
លោក ធីម៉ូធី ស្នាយឌ័រ (Timothy Snyder) សួរថា តើពលរដ្ឋធម្មតាអាចសម្គាល់ និងទប់ទល់បានដោយរបៀបណា ពេលប្រជាធិបតេយ្យចាប់ផ្តើមរអិលធ្លាក់ទៅជារបបផ្តាច់ការ។ លោកយកមេរៀនពីប្រជាធិបតេយ្យនៅអឺរ៉ុបដែលបរាជ័យ និងពីរបបហ្វាស៊ីស និងកុម្មុយនិស្តក្នុងសតវត្សរ៍ទី ២០។ តាមរយៈមេរៀនខ្លីៗ ២០ ដែលមានសេចក្តីផ្តើមនៅខាងដើម និងសេចក្តីបញ្ចប់នៅខាងចុង លោកលើកហេតុការណ៍ដូចជា អូទ្រីសឆ្នាំ ១៩៣៨ អគ្គិភ័យនៅអគារ រ៉ៃស្តាក (Reichstag) ឆ្នាំ ១៩៣៣ ការបង្ក្រាបដ៏ធំនៅសូវៀត ឬហៅថា Great Terror ម្ចាស់តូបលក់បន្លែផ្លែឈើក្នុងអត្ថបទរបស់ វ៉ាត់ស្លាវ ហាវែល (Václav Havel) និងចលនាសាមគ្គីភាព (Solidarity) របស់ប៉ូឡូញ។ លោកភ្ជាប់ហេតុការណ៍ទាំងនោះទៅនឹងទម្លាប់ជាក់ស្តែង ដូចជា ការពារស្ថាប័ន រក្សាសីលធម៌ក្នុងមុខរបរ និងផ្ទៀងផ្ទាត់ការពិត។ លោកក៏យកមេរៀនទាំងនោះមកប្រើចំពោះសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងឆ្នាំ ២០១៦ និង ២០១៧ ហើយចង្អុលបង្ហាញអន្ទាក់ ២ ក្នុងការគិតអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រ គឺនយោបាយនៃភាពជៀសមិនរួច ឬហៅថា politics of inevitability និងនយោបាយនៃភាពអស់កល្បជានិច្ច ឬហៅថា politics of eternity។
What you'll learn: 21 chapters
- Prologue: History and Tyrannyសេចក្តីផ្តើម៖ ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងរបបផ្តាច់ការ
- 1. Do not obey in advance.១. កុំស្តាប់បង្គាប់ទុកជាមុន
- 2. Defend institutions.២. ការពារស្ថាប័ន
- 3. Beware the one-party state.៣. ប្រយ័ត្នរដ្ឋដែលមានគណបក្សតែមួយ
- 4. Take responsibility for the face of the world.៤. ទទួលខុសត្រូវចំពោះសញ្ញា និងរូបភាពនៅជុំវិញខ្លួន
- 5. Remember professional ethics.៥. កុំភ្លេចសីលធម៌ក្នុងមុខរបរ
- 6. Be wary of paramilitaries.៦. ប្រយ័ត្នក្រុមប្រដាប់អាវុធនៅក្រៅរដ្ឋ
- 7. Be reflective if you must be armed.៧. បើត្រូវកាន់អាវុធ ចូរគិតពិចារណាឱ្យល្អ
- 8. Stand out.៨. ហ៊ានខុសពីគេ
- 9. Be kind to our language.៩. ថែរក្សាភាសាឱ្យបានល្អ
- 10. Believe in truth.១០. ជឿលើការពិត
- 11. Investigate.១១. ស្រាវជ្រាវរកការពិតដោយខ្លួនឯង
- 12. Make eye contact and small talk.១២. សម្លឹងភ្នែក និងជជែកលេងជាមួយអ្នកដទៃ
- 13. Practice corporeal politics.១៣. ធ្វើនយោបាយដោយវត្តមានផ្ទាល់ខ្លួន
- 14. Establish a private life.១៤. រក្សាជីវិតឯកជនរបស់ខ្លួន
- 15. Contribute to good causes.១៥. ចូលរួមគាំទ្រការងារល្អៗក្នុងសង្គម
- 16. Learn from peers in other countries.១៦. រៀនពីអ្នកដទៃនៅប្រទេសផ្សេង
- 17. Listen for dangerous words.១៧. ប្រុងប្រយ័ត្នពាក្យសម្តីដែលមានគ្រោះថ្នាក់
- 18. Be calm when the unthinkable arrives.១៨. នៅឱ្យស្ងប់ ពេលរឿងមិននឹកស្មានដល់កើតឡើង
- 19. Be a patriot.១៩. ធ្វើជាអ្នកស្នេហាជាតិ
- 20. Be as courageous as you can. — and Epilogue: History and Liberty២០. ក្លាហានតាមដែលអាចធ្វើបាន និងសេចក្តីបញ្ចប់៖ ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងសេរីភាព
Free preview: Prologue: History and Tyranny
Why Snyder turns to history
Timothy Snyder starts from one idea: history never repeats exactly, but it can still teach. The Founding Fathers of the United States used it this way, he says. While arguing over the Constitution, they studied how ancient democracies had decayed into rule by a rich few, and then into empire. Aristotle warned that inequality breeds instability. Plato warned that demagogues, leaders who win crowds by stirring feelings, could use free speech to become tyrants.
So the Founders built a republic of law, with checks and balances, to guard against tyranny. By tyranny they meant one person or group grabbing power, or rulers getting around the law for their own gain.
Three democratic moments that failed
Americans today, Snyder says, can study examples closer than Greece and Rome. Europe had three democratic moments, in 1918, 1945 and 1989, and many of the new democracies failed. He argues their conditions resemble today's in important ways: growing world trade raised hopes, then a new mass politics arose in which a leader or party claimed to speak directly for the people.
In Snyder's view, fascism and communism both answered globalization, feeding on its inequality and on democracies that seemed helpless. Fascists put will and myth above reason and blamed complex problems on a plot against the nation; they ruled for a decade or two. Communists claimed a party elite alone knew the laws of history; they held the Soviet Union for nearly seven decades.
A democratic past gives no automatic protection, Snyder warns. Americans are no wiser than those Europeans. Their one advantage is the chance to learn from them.
អានសាកល្បង៖ សេចក្តីផ្តើម៖ ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងរបបផ្តាច់ការ
ហេតុអ្វីលោក ស្នាយឌ័រ (Snyder) ងាកមករកប្រវត្តិសាស្ត្រ
លោក ធីម៉ូធី ស្នាយឌ័រ (Timothy Snyder) ចាប់ផ្តើមពីគំនិតមួយថា ប្រវត្តិសាស្ត្រមិនកើតឡើងដដែលទាំងស្រុងទេ ប៉ុន្តែវានៅតែអាចបង្រៀនមនុស្សបាន។ លោកថា ក្រុមអ្នកបង្កើតប្រទេសអាមេរិក (Founding Fathers) បានប្រើប្រវត្តិសាស្ត្រតាមរបៀបនេះ។ ពេលជជែកគ្នាអំពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញអាមេរិក ពួកគេបានសិក្សាពីរបៀបដែលប្រជាធិបតេយ្យសម័យបុរាណបានរលួយ ក្លាយទៅជាការគ្រប់គ្រងដោយអ្នកមានមួយក្រុមតូច ហើយបន្ទាប់មកក្លាយជាចក្រភព។ អារីស្តូត (Aristotle) ព្រមានថា វិសមភាព ឬភាពមិនស្មើគ្នា ធ្វើឱ្យសង្គមមិននឹងនរ។ ផ្លាតូ (Plato) ព្រមានអំពីអ្នកនយោបាយបំផុសអារម្មណ៍ហ្វូងមនុស្ស ឬហៅថា demagogue ដែលជាអ្នកដឹកនាំឈ្នះចិត្តហ្វូងមនុស្ស ដោយដាស់អារម្មណ៍របស់ពួកគេ។ ផ្លាតូ ថា អ្នកដឹកនាំបែបនេះអាចប្រើសេរីភាពបញ្ចេញមតិ ដើម្បីក្លាយជាមេផ្តាច់ការ ឬហៅថា tyrant។
ដូច្នេះ ក្រុមអ្នកបង្កើតប្រទេស បានបង្កើតសាធារណរដ្ឋដែលគ្រប់គ្រងដោយច្បាប់ ដើម្បីការពារកុំឱ្យមានរបបផ្តាច់ការ ឬហៅថា tyranny។ ពួកគេរៀបចំឱ្យមានការត្រួតពិនិត្យ និងថ្លឹងថ្លែងអំណាច ឬហៅថា checks and balances ដែលមានន័យថា ផ្នែកនីមួយៗនៃអំណាចអាចឃាត់គ្នា មិនឱ្យនរណាម្នាក់មានអំណាចលើសគេ។ ចំពោះពួកគេ របបផ្តាច់ការ គឺពេលមនុស្សម្នាក់ ឬក្រុមមួយដណ្តើមអំណាច ឬពេលអ្នកដឹកនាំគេចពីច្បាប់ ដើម្បីផលប្រយោជន៍ខ្លួន។
គ្រាបីដែលប្រជាធិបតេយ្យថ្មីៗនៅអឺរ៉ុបបានបរាជ័យ
លោក ស្នាយឌ័រ (Snyder) ថា ជនជាតិអាមេរិកសព្វថ្ងៃអាចសិក្សាពីឧទាហរណ៍ដែលនៅជិតជាងក្រិក និងរ៉ូមបុរាណ។ អឺរ៉ុបមានគ្រាបីដែលប្រជាធិបតេយ្យថ្មីៗកើតឡើង គឺឆ្នាំ ១៩១៨ ១៩៤៥ និង ១៩៨៩ ហើយប្រជាធិបតេយ្យថ្មីជាច្រើនបានបរាជ័យ។ លោកលើកហេតុផលថា ស្ថានភាពនៅគ្រាទាំងនោះ ស្រដៀងនឹងសព្វថ្ងៃលើចំណុចសំខាន់ៗ។ ពាណិជ្ជកម្មពិភពលោកដែលកាន់តែរីកធំ បានធ្វើឱ្យមនុស្សមានក្តីសង្ឃឹម។ បន្ទាប់មក នយោបាយមហាជនបែបថ្មីបានកើតឡើង ដែលក្នុងនោះអ្នកដឹកនាំ ឬគណបក្សមួយអះអាងថា ខ្លួននិយាយជំនួសប្រជាជនដោយផ្ទាល់។
តាមការយល់ឃើញរបស់លោក ស្នាយឌ័រ ហ្វាស៊ីសនិយម ឬហៅថា fascism និងកុម្មុយនិស្តនិយម ឬហៅថា communism សុទ្ធតែជាការឆ្លើយតបទៅនឹងការរីកធំនៃពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក ឬហៅថា globalization ដែលមានន័យថា ពាណិជ្ជកម្ម និងទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសនានាកាន់តែរីកធំ។ ទាំងពីរបានទាញយកប្រយោជន៍ពីវិសមភាព ឬភាពមិនស្មើគ្នា ដែលការរីកធំនៃពាណិជ្ជកម្មនោះបង្កើតឡើង និងពីប្រជាធិបតេយ្យដែលហាក់ដូចជាគ្មានសមត្ថភាពធ្វើអ្វីបាន។ ពួកហ្វាស៊ីសដាក់ឆន្ទៈ និងរឿងព្រេងនិទាន ឱ្យសំខាន់ជាងហេតុផល ហើយចោទថាបញ្ហាស្មុគស្មាញកើតឡើងដោយសារការឃុបឃិតប្រឆាំងនឹងជាតិ។ ពួកគេគ្រប់គ្រងបានមួយ ឬពីរទសវត្សរ៍។ ពួកកុម្មុយនិស្តអះអាងថា មានតែក្រុមអ្នកដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ក្នុងបក្សប៉ុណ្ណោះ ដែលស្គាល់ច្បាប់នៃប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ពួកគេគ្រប់គ្រងសហភាពសូវៀតបានជិត ៧ ទសវត្សរ៍។
លោក ស្នាយឌ័រ ព្រមានថា ការធ្លាប់មានប្រជាធិបតេយ្យពីមុន មិនការពារប្រទេសមួយដោយស្វ័យប្រវត្តិទេ។ ជនជាតិអាមេរិកមិនឆ្លាតជាងជនជាតិអឺរ៉ុបទាំងនោះឡើយ។ ចំណុចតែមួយគត់ដែលពួកគេមានប្រៀបជាង គឺពួកគេមានឱកាសរៀនពីជនជាតិអឺរ៉ុបទាំងនោះ។