The Shi-King: The Book of Odes — Book Summary

The Book of Odes begins with brides

The Shi-King, or Book of Odes, is a very old collection of Chinese poems. This edition uses James Legge's translation. Its short introduction, by an editor who signs as E. W., says that Confucius himself gathered the poems, and that the full collection has more than three hundred pieces. The editor dates the oldest to about eighteen centuries before Christ and the latest to the start of the sixth century before Christ. This edition prints only a selection, in four Parts.

Part I is the longest. It is made of short books, each named for a state, such as Chow, Wei or Ts'in. Most of its poems are simple songs about daily life, and many are about women and marriage.

The first poem celebrates the bride of King Wan. Fish-hawks call from an island in a stream, and the singers think of a modest, good young woman, the right wife for their prince. She is as hard to find as duckweed swaying in the current. When at last she is found, the singers call for lutes, bells and drums.

Other poems praise wives and brides. Wan's queen cuts a climbing plant, boils it and spins its fibres into cloth, happy to wear simple clothes. A young peach tree in flower stands for a bride who will run her new house well. A dove in a magpie's nest is a princess going to her new home, with a hundred chariots sent to meet her. These songs praise modesty, hard work and duty.

Longing for people far away

Many poems in Part I are about people kept apart. In one, the singer can only half fill a small basket with mouse-ear plants, because all thought is on an absent lord. On a rocky hill the horses tire and the driver sinks down, and the song ends in fear of never seeing that lord again.

War causes many of these partings. In one ode, soldiers of Wei march south behind their chief, Sun Tsze-chung, who has agreed to join forces with Ch'in and Sung. They remember holding their wives' hands and promising to grow old together. Now they feel sure they will never keep that promise.

In "The King Goes to War", wild geese circle the trees but cannot settle, and the soldiers cannot settle either. The king's business cannot wait, so their millet stays unsown. They ask who will feed their parents, and ask Heaven when they will get home.

A young soldier climbs a hill and pictures his father, mother and brother speaking of him. Each one prays that he will be careful and come home. Last, the Duke of Chow speaks for soldiers who spent three years in the east. They come home through drizzling rain and find their wives sighing in rooms swept clean for them. The poem ends by saying that a new marriage can never match a reunion.

Wronged wives and neglected officers

Some poems are complaints by people treated unfairly. In "The Plaint of a Rejected Wife", a woman walks slowly away from her husband's door while he feasts with his new mate. She reminds him that in poor times she crossed deep water for the family, worked to build up their goods, and helped friends in danger. Now that he is rich, he scorns her, just as winter stores lose their value when spring comes.

Another wife complains through a picture of clothes: a green robe with a yellow lining. An editor's note explains that yellow was one of the proper, honoured colours and green a lesser one, so the robe shows a favourite pushing the true wife down. In another poem, Chwang Keang compares her husband to a fierce, cold wind. He smiles but mocks her, and she lies awake.

Officers complain too. One compares himself to a cypress-wood boat drifting on the current. His colleagues turn against him, but his mind is not a stone to be turned or a mat to be rolled up, so he will not give up his honest ways. Another officer goes out by the north gate with no money and no friends. The king, he says, sits free of care while every task lands on him. His answer each time is that it is Heaven's decree, so what can a poor man say? Most of these speakers find no way out. They can only bear their lot.

Praise, warning and simple life

Not all poems complain. In one, the people beg that a sweet pear tree be left untouched, because the Duke of Shaou once rested in its shade. Another praises the sons and grandsons of a prince by calling them the lin. An editor's note explains that the lin is an imaginary animal and a symbol of goodness. The poem says its feet harm no living thing and its horn is tipped with flesh, so it wounds no one. The prince's family, the singers say, is just as gentle.

Some poems mourn public wrongs. In "Lament for Three Brothers", three brave men, Yen-seih, Chung-hang and K'ëen-foo, are buried alive in Duke Muh's grave. Each could stand against a hundred men, yet each shakes with terror at the grave's edge. The people cry to Heaven that they would have given a hundred lives to save each one. An editor's note dates this event to the year B.C. 620.

Other poems turn to quiet living. A poor recluse is content behind a door of a few crossed pieces of wood, drinking from a spring. Another poem says the pomp of great men is like the bright wings of a fly that lives only a short time.

គម្ពីរកំណាព្យចាប់ផ្តើមដោយចម្រៀងអំពីកូនក្រមុំ

ស៊ីជីង (Shi-King) ឬគម្ពីរកំណាព្យ គឺជាបណ្តុំកំណាព្យចិនដ៏ចាស់ណាស់។ កំណាព្យនីមួយៗក្នុងគម្ពីរនេះ គឺជាបទកំណាព្យ ឬហៅថា ode គឺកំណាព្យដែលគេតែងសម្រាប់ច្រៀង ឬសូត្រ។ សៀវភៅនេះប្រើការបកប្រែរបស់ ជេមស៍ ឡេក (James Legge)។ សេចក្តីផ្តើមខ្លីរបស់សៀវភៅ សរសេរដោយអ្នកកែសម្រួលម្នាក់ដែលចុះឈ្មោះត្រឹមអក្សរកាត់ E. W.។ អ្នកកែសម្រួលនេះនិយាយថា ខុងជឺ (Confucius) ផ្ទាល់ជាអ្នកប្រមូលកំណាព្យទាំងនេះ ហើយបណ្តុំពេញលេញមានកំណាព្យជាង៣០០បទ។ តាមការកំណត់របស់អ្នកកែសម្រួល កំណាព្យចាស់ជាងគេមានតាំងពីប្រហែល១៨សតវត្សមុនគ្រិស្តសករាជ ហើយកំណាព្យថ្មីជាងគេ គឺនៅដើមសតវត្សទីប្រាំមួយមុនគ្រិស្តសករាជ។ សៀវភៅនេះបោះពុម្ពតែកំណាព្យមួយចំណែកដែលបានជ្រើសរើស ហើយចែកជាបួនភាគ។

ភាគទីមួយវែងជាងគេ។ វាមានសៀវភៅខ្លីៗជាច្រើន ហើយសៀវភៅនីមួយៗដាក់ឈ្មោះតាមនគរមួយ ដូចជា ចូវ (Chow) វ៉ៃ (Wei) ឬ ឈិន (Ts'in)។ កំណាព្យភាគច្រើនក្នុងភាគនេះ ជាចម្រៀងសាមញ្ញអំពីជីវិតប្រចាំថ្ងៃ ហើយច្រើនបទនិយាយអំពីស្ត្រី និងការរៀបការ។

កំណាព្យទីមួយលើកតម្កើងកូនក្រមុំរបស់ស្តេច វ៉ាន (King Wan)។ សត្វស្លាបស៊ីត្រីស្រែកហៅគ្នានៅលើកោះតូចមួយកណ្តាលស្ទឹង ហើយអ្នកច្រៀងនឹកដល់នារីក្មេងម្នាក់ ដែលសុភាពរាបសា និងមានចិត្តល្អ សមជាភរិយារបស់ម្ចាស់នគររបស់ពួកគេ។ នាងពិបាករកណាស់ ដូចរុក្ខជាតិទឹកតូចៗដែលរេទៅមកតាមទឹកហូរ។ ទីបំផុត ពេលរកនាងឃើញ អ្នកច្រៀងក៏ហៅឱ្យគេលេងពិណ វាយកណ្តឹង និងវាយស្គរដោយអំណរ។

កំណាព្យផ្សេងទៀតសរសើរភរិយា និងកូនក្រមុំ។ មហេសីរបស់ វ៉ាន កាត់វល្លិមួយប្រភេទ យកមកស្ងោរ ហើយរវៃសរសៃរបស់វាយកមកធ្វើជាក្រណាត់ ដោយរីករាយនឹងស្លៀកពាក់សាមញ្ញ។ ដើមប៉េសតូចមួយដែលកំពុងចេញផ្កា តំណាងឱ្យកូនក្រមុំដែលនឹងមើលថែផ្ទះថ្មីរបស់នាងបានល្អ។ សត្វព្រាបមួយដែលមកនៅក្នុងសំបុករបស់សត្វក្អែកមួយប្រភេទ តំណាងឱ្យព្រះនាងម្នាក់ដែលកំពុងទៅនៅផ្ទះថ្មី ហើយគេបញ្ជូនរទេះសេះ១០០គ្រឿងមកទទួលនាង។ ចម្រៀងទាំងនេះសរសើរភាពសុភាពរាបសា ការខិតខំធ្វើការ និងការបំពេញភារកិច្ច។

ការនឹករលឹកមនុស្សដែលនៅឆ្ងាយ

កំណាព្យជាច្រើនក្នុងភាគទីមួយ និយាយអំពីមនុស្សដែលត្រូវបែកឆ្ងាយពីគ្នា។ ក្នុងកំណាព្យមួយ អ្នកច្រៀងបេះរុក្ខជាតិមួយប្រភេទដែលគេហៅថា ត្រចៀកកណ្តុរ បានត្រឹមតែពាក់កណ្តាលកន្ត្រកតូចមួយប៉ុណ្ណោះ ព្រោះចិត្តនឹកតែលោកម្ចាស់ដែលនៅឆ្ងាយ។ នៅលើភ្នំថ្ម សេះហត់នឿយ ហើយអ្នកបររទេះក៏ដួលចុះអស់កម្លាំង។ ចម្រៀងនេះបញ្ចប់ដោយការភ័យខ្លាចថា នឹងលែងបានជួបលោកម្ចាស់នោះទៀតហើយ។

សង្គ្រាមជាមូលហេតុនៃការបែកគ្នាជាច្រើន។ ក្នុងបទកំណាព្យមួយ ទាហាននគរ វ៉ៃ (Wei) ដើរក្បួនទៅទិសខាងត្បូងតាមមេទ័ពរបស់ពួកគេ ឈ្មោះ ស៊ុន ជឺជុង (Sun Tsze-chung)។ មេទ័ពនេះបានព្រមចូលរួមកម្លាំងជាមួយនគរ ឆិន (Ch'in) និងនគរ សុង (Sung)។ ទាហាននឹកឃើញពេលដែលខ្លួនកាន់ដៃប្រពន្ធ ហើយសន្យាថានឹងរស់នៅជាមួយគ្នារហូតដល់ចាស់។ ឥឡូវនេះ ពួកគេប្រាកដក្នុងចិត្តថា នឹងមិនអាចរក្សាពាក្យសន្យានោះបានទេ។

ក្នុងកំណាព្យ «ស្តេចចេញច្បាំង» (The King Goes to War) សត្វក្ងានព្រៃហើរវិលជុំវិញដើមឈើ តែរកកន្លែងទំមិនបាន។ ទាហានក៏ដូចគ្នា គ្មានពេលបានស្ងប់ចិត្ត ឬនៅមួយកន្លែងឡើយ។ កិច្ចការរបស់ស្តេចមិនអាចរង់ចាំបាន ដូច្នេះស្រូវមីរបស់ពួកគេ ដែលជាដំណាំគ្រាប់មួយប្រភេទ នៅតែមិនទាន់បានសាប។ ពួកគេសួរថា តើអ្នកណានឹងចិញ្ចឹមឪពុកម្តាយរបស់ពួកគេ ហើយសួរឋានសួគ៌ថា ពេលណាទើបពួកគេបានត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ។

ទាហានក្មេងម្នាក់ឡើងលើភ្នំ ហើយស្រមៃឃើញឪពុក ម្តាយ និងបងប្អូនប្រុសម្នាក់របស់គាត់ កំពុងនិយាយពីគាត់។ ម្នាក់ៗបួងសួងសុំឱ្យគាត់ប្រុងប្រយ័ត្ន ហើយត្រឡប់មកផ្ទះវិញ។ ចុងក្រោយ ព្រះអង្គម្ចាស់ចូវ (Duke of Chow) និយាយជំនួសទាហានដែលបាននៅឯទិសខាងកើតអស់បីឆ្នាំ។ ពួកគេត្រឡប់មកផ្ទះវិញក្រោមភ្លៀងរលឹម ហើយឃើញប្រពន្ធកំពុងដកដង្ហើមធំ នៅក្នុងបន្ទប់ដែលបោសសម្អាតរង់ចាំពួកគេ។ កំណាព្យនេះបញ្ចប់ដោយនិយាយថា សូម្បីតែការរៀបការថ្មី ក៏មិនអាចប្រៀបនឹងការបានជួបជុំគ្នាវិញនេះបានឡើយ។

ប្រពន្ធដែលត្រូវគេធ្វើបាប និងមន្ត្រីដែលត្រូវគេមើលរំលង

កំណាព្យខ្លះជាពាក្យត្អូញត្អែររបស់មនុស្សដែលត្រូវគេធ្វើបាបដោយអយុត្តិធម៌។ ក្នុងកំណាព្យ «ពាក្យត្អូញរបស់ប្រពន្ធដែលត្រូវប្តីបោះបង់» (The Plaint of a Rejected Wife) ស្ត្រីម្នាក់ដើរយឺតៗចេញពីមាត់ទ្វារផ្ទះប្តី ខណៈដែលប្តីកំពុងជប់លៀងជាមួយប្រពន្ធថ្មី។ នាងរំលឹកប្តីថា កាលពីគ្រាក្រលំបាក នាងបានឆ្លងទឹកជ្រៅដើម្បីគ្រួសារ ខិតខំធ្វើការរកទ្រព្យសម្បត្តិ ហើយជួយមិត្តភក្តិពេលមានអាសន្ន។ ឥឡូវនេះ ពេលប្តីមានបាន គាត់បែរជាមើលងាយនាង ដូចស្បៀងដែលគេទុកសម្រាប់រដូវរងា បាត់តម្លៃនៅពេលរដូវផ្ការីកមកដល់។

ប្រពន្ធម្នាក់ទៀតត្អូញត្អែរតាមរយៈរូបភាពនៃសម្លៀកបំពាក់ គឺអាវវែងពណ៌បៃតងដែលមានស្រទាប់ខាងក្នុងពណ៌លឿង។ កំណត់សម្គាល់របស់អ្នកកែសម្រួលពន្យល់ថា ពណ៌លឿងជាពណ៌មួយក្នុងចំណោមពណ៌ត្រឹមត្រូវដែលគេលើកតម្កើង ហើយពណ៌បៃតងជាពណ៌ថ្នាក់ទាបជាង។ ដូច្នេះ អាវនេះបង្ហាញថា ស្រីសំណប់ចិត្តរបស់ប្តីបានឡើងនៅខាងលើ ហើយប្រពន្ធពិតត្រូវគេរុញទម្លាក់ទៅខាងក្រោម។ ក្នុងកំណាព្យមួយទៀត ជួង ចាំង (Chwang Keang) ប្រៀបប្តីរបស់នាងទៅនឹងខ្យល់ត្រជាក់ដ៏កាចសាហាវ។ ប្តីញញឹមដាក់នាង តែជាការចំអក ហើយនាងដេកមិនលក់។

មន្ត្រីក៏ត្អូញត្អែរដែរ។ មន្ត្រីម្នាក់ប្រៀបខ្លួនឯងទៅនឹងទូកធ្វើពីឈើស្រល់មួយប្រភេទ ដែលរសាត់តាមចរន្តទឹក។ មិត្តរួមការងារបែរមកប្រឆាំងនឹងគាត់ ប៉ុន្តែចិត្តរបស់គាត់មិនមែនជាដុំថ្មដែលគេរមៀលទៅណាក៏បាន ឬជាកន្ទេលដែលគេមូរទុកបាននោះទេ ដូច្នេះគាត់មិនបោះបង់ភាពស្មោះត្រង់របស់គាត់ឡើយ។ មន្ត្រីម្នាក់ទៀតចេញតាមទ្វារខាងជើង ដោយគ្មានលុយ និងគ្មានមិត្ត។ គាត់ថា ស្តេចគង់ស្រួលគ្មានកង្វល់អ្វីទេ ចំណែកកិច្ចការទាំងអស់ធ្លាក់មកលើគាត់។ រាល់ដង គាត់ឆ្លើយថា នេះជាបញ្ជារបស់ឋានសួគ៌ ឬហៅថា Heaven's decree ពោលគឺវាសនាដែលឋានសួគ៌កំណត់ ដូច្នេះតើមនុស្សក្រីក្រម្នាក់អាចនិយាយអ្វីបាន? មនុស្សភាគច្រើនដែលនិយាយក្នុងកំណាព្យទាំងនេះ រកផ្លូវចេញមិនឃើញទេ។ ពួកគេអាចត្រឹមតែស៊ូទ្រាំនឹងវាសនារបស់ខ្លួន។

ការសរសើរ ការព្រមាន និងជីវិតសាមញ្ញ

មិនមែនកំណាព្យទាំងអស់សុទ្ធតែត្អូញត្អែរនោះទេ។ ក្នុងកំណាព្យមួយ ប្រជាជនអង្វរសុំកុំឱ្យគេប៉ះពាល់ដើមសារីផ្អែមមួយដើម ព្រោះព្រះអង្គម្ចាស់ សៅ (Duke of Shaou) ធ្លាប់សម្រាកក្រោមម្លប់របស់វា។ កំណាព្យមួយទៀតសរសើរកូនចៅរបស់ម្ចាស់នគរម្នាក់ ដោយហៅពួកគេថា សត្វលីន ឬហៅថា the lin។ កំណត់សម្គាល់របស់អ្នកកែសម្រួលពន្យល់ថា សត្វលីន ជាសត្វក្នុងការស្រមៃ មិនមែនសត្វពិតទេ ហើយវាជានិមិត្តរូបនៃសេចក្តីល្អ។ កំណាព្យនោះថា ជើងរបស់វាមិនជាន់ធ្វើបាបសត្វណាមួយឡើយ ហើយចុងស្នែងរបស់វាមានសាច់ស្រោប ដូច្នេះវាមិនធ្វើឱ្យអ្នកណារបួសទេ។ អ្នកច្រៀងថា គ្រួសាររបស់ម្ចាស់នគរនោះ ក៏ស្លូតបូតដូចគ្នាដែរ។

កំណាព្យខ្លះយំសោកចំពោះអំពើខុសដែលកើតឡើងក្នុងនគរ។ ក្នុងកំណាព្យ «បទយំសោកសម្រាប់បងប្អូនបីនាក់» (Lament for Three Brothers) បុរសក្លាហានបីនាក់ គឺ យ៉ែនស៊ី (Yen-seih) ចុងហាង (Chung-hang) និង ឃៀនហ្វូ (K'ëen-foo) ត្រូវគេកប់ទាំងរស់នៅក្នុងផ្នូររបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ មូ (Duke Muh)។ ម្នាក់ៗអាចតទល់នឹងមនុស្ស១០០នាក់ ប៉ុន្តែពេលឈរនៅមាត់រណ្តៅផ្នូរ ម្នាក់ៗញ័រខ្លួនដោយភ័យខ្លាច។ ប្រជាជនស្រែកទៅកាន់ឋានសួគ៌ថា ពួកគេសុខចិត្តយកជីវិត១០០មកដូរ ដើម្បីសង្គ្រោះបុរសម្នាក់ៗក្នុងចំណោមបុរសទាំងបីនោះ។ កំណត់សម្គាល់របស់អ្នកកែសម្រួលបញ្ជាក់ថា រឿងនេះកើតឡើងនៅឆ្នាំ៦២០មុនគ្រិស្តសករាជ។

កំណាព្យផ្សេងទៀតងាកទៅរកជីវិតស្ងប់ស្ងាត់។ បុរសក្រីក្រម្នាក់ដែលរស់នៅដាច់ឆ្ងាយពីសង្គម ពេញចិត្តរស់នៅក្រោយទ្វារដែលធ្វើពីបន្ទះឈើពីរបីដុំដាក់ខ្វែងគ្នា ហើយផឹកទឹកពីប្រភពទឹកមួយ។ កំណាព្យមួយទៀតថា ភាពអធិកអធមរបស់អ្នកធំ ប្រៀបដូចជាស្លាបភ្លឺចែងចាំងរបស់សត្វរុយមួយប្រភេទ ដែលរស់បានតែមួយរយៈខ្លីប៉ុណ្ណោះ។