The Analects of Confucius — Book Summary

A book of sayings

The Analects is a record of what Confucius said and did. Most passages are short. Many begin "the Master said," and in this book "the Master" always means Confucius. His disciples speak of him as "our Master," and some passages give their own sayings, such as those of the Scholar Yu and the Scholar Tsang. Other passages are small scenes: a disciple asks a question, a ruler asks for advice, and the Master answers. The record is divided into twenty parts called Books. Each Book is a loose mix of sayings, not one long argument.

Book I starts with learning. The Master asks a simple question. If you learn something and then practise it at the right time, is that not satisfying? He adds that friends who come from far away to study with you bring pleasure too. At the end of the Book he says he is not troubled when people do not know him. His real worry is that he may not know them.

Check yourself and mend faults

Several sayings in this Book are about character. The Scholar Tsang says he examines himself every day on three points. Did he work whole-heartedly for others? Was he true to his friends? Did he practise what he taught? The Master gives a matching rule: when you go wrong, "be not afraid to correct yourself."

The Scholar Yu says that people who respect their parents and older brothers rarely turn against their superiors. He calls this family respect a root, from which right feeling toward all people grows. The Master adds that a serious person is respected and learns solidly, and that loyalty and sincerity come first. He warns that fine speech and a put-on look rarely go with real goodness.

The Master also describes a devoted student. Such a person does not crave a full meal or a comfortable home, works hard, is careful with words, and seeks out people of high principle. Tsz-kung asks about the poor who do not fawn and the rich who are not proud. The Master calls them acceptable, but ranks higher the poor who stay cheerful and the rich who love propriety, meaning proper conduct.

គម្ពីរប្រមូលពាក្យពេចន៍

គម្ពីរពាក្យពេចន៍ខុងជឺ ឬហៅថា The Analects ជាកំណត់ត្រាអំពីអ្វីដែល ខុងជឺ (Confucius) បាននិយាយ និងបានធ្វើ។ អត្ថបទភាគច្រើនខ្លីៗ។ អត្ថបទជាច្រើនចាប់ផ្តើមដោយពាក្យថា «លោកគ្រូមានប្រសាសន៍ថា» ហើយក្នុងគម្ពីរនេះ ពាក្យ «លោកគ្រូ» សំដៅលើ ខុងជឺ ជានិច្ច។ សិស្សរបស់លោកហៅលោកថា «លោកគ្រូរបស់យើង» ហើយអត្ថបទខ្លះកត់ត្រាពាក្យពេចន៍របស់សិស្សផ្ទាល់ ដូចជាពាក្យរបស់ អ្នកប្រាជ្ញ យូ (Scholar Yu) និង អ្នកប្រាជ្ញ ចេង (Scholar Tsang)។ អត្ថបទខ្លះទៀតជាឈុតឆាកតូចៗ៖ សិស្សម្នាក់សួរសំណួរ អ្នកគ្រប់គ្រងនគរម្នាក់សុំយោបល់ ហើយលោកគ្រូឆ្លើយ។ កំណត់ត្រានេះចែកជា២០ភាគ ឬហៅថា Books។ ភាគនីមួយៗជាការប្រមូលពាក្យពេចន៍ចម្រុះគ្នា មិនមែនជាការលើកហេតុផលវែងតែមួយនោះទេ។

ភាគទីមួយចាប់ផ្តើមដោយរឿងការរៀន។ លោកគ្រូសួរសំណួរសាមញ្ញមួយ៖ បើយើងរៀនអ្វីមួយ ហើយយកវាមកអនុវត្តនៅពេលដ៏សមរម្យ តើនោះមិនមែនជាសេចក្តីរីករាយទេឬ? លោកបន្ថែមថា មិត្តភក្តិដែលមកពីឆ្ងាយ ដើម្បីរៀនជាមួយយើង ក៏ធ្វើឱ្យយើងសប្បាយចិត្តដែរ។ នៅចុងភាគនេះ លោកថា លោកមិនព្រួយទេ ពេលមនុស្សមិនស្គាល់លោក។ អ្វីដែលលោកពិតជាព្រួយ គឺខ្លាចថាលោកខ្លួនឯងមិនស្គាល់ពួកគេ។

ពិនិត្យខ្លួនឯង ហើយកែកំហុស

ពាក្យពេចន៍ជាច្រើនក្នុងភាគនេះ និយាយពីចរិតរបស់មនុស្ស។ អ្នកប្រាជ្ញ ចេង (Scholar Tsang) ថា គាត់ពិនិត្យខ្លួនឯងរៀងរាល់ថ្ងៃលើចំណុចបី។ តើគាត់បានធ្វើការឱ្យអ្នកដទៃដោយអស់ពីចិត្តឬទេ? តើគាត់ស្មោះត្រង់នឹងមិត្តភក្តិឬទេ? តើគាត់បានអនុវត្តអ្វីដែលគាត់បង្រៀនឬទេ? លោកគ្រូ ខុងជឺ (Confucius) ផ្តល់ក្បួនមួយដែលស៊ីគ្នានឹងរឿងនេះ៖ ពេលយើងធ្វើខុស «កុំខ្លាចកែខ្លួន»។

អ្នកប្រាជ្ញ យូ (Scholar Yu) ថា អ្នកដែលគោរពឪពុកម្តាយ និងបងប្រុសរបស់ខ្លួន កម្រនឹងបះបោរប្រឆាំងនឹងអ្នកដែលនៅខាងលើខ្លួនណាស់។ គាត់ថា ការគោរពក្នុងគ្រួសារនេះប្រៀបដូចឫស។ ពីឫសនេះ ចិត្តល្អត្រឹមត្រូវចំពោះមនុស្សទាំងអស់ដុះលូតលាស់ឡើង។ លោកគ្រូបន្ថែមថា មនុស្សដែលម៉ឺងម៉ាត់ តែងទទួលបានការគោរព ហើយការរៀនរបស់គាត់រឹងមាំ។ លោកថា ចិត្តស្មោះស្ម័គ្រ និងភាពទៀងត្រង់ ត្រូវមកមុនគេ។ លោកព្រមានថា អ្នកដែលនិយាយផ្អែមល្ហែម ហើយធ្វើទឹកមុខពុត កម្រមានចិត្តល្អពិតប្រាកដណាស់។

លោកគ្រូក៏រៀបរាប់ពីសិស្សដែលស្រឡាញ់ការរៀនពិតប្រាកដ។ មនុស្សបែបនេះមិនប្រាថ្នាអាហារឆ្អែតឆ្អន់ ឬផ្ទះស្រួលនៅទេ ខិតខំធ្វើការ ប្រុងប្រយ័ត្នក្នុងពាក្យសម្តី ហើយស្វែងរកមនុស្សដែលមានគោលការណ៍ខ្ពស់។ ជឺកុង (Tsz-kung) សួរអំពីអ្នកក្រដែលមិនបញ្ចើចអ្នកមាន និងអ្នកមានដែលមិនក្រអឺតក្រទម។ លោកគ្រូថា មនុស្សបែបនេះអាចទទួលយកបាន ប៉ុន្តែលោកចាត់ទុកថា ល្អជាងនេះទៅទៀត គឺអ្នកក្រដែលនៅតែរីករាយ និងអ្នកមានដែលស្រឡាញ់សុជីវធម៌ ពោលគឺការប្រព្រឹត្តត្រឹមត្រូវ។