The Ascent of Money — Book Summary

Why Ferguson Defends Money

In 2007 the average American earned just under $34,000, only 0.9 per cent more than the year before once rising prices are counted. In the same year Lloyd Blankfein, head of the investment bank Goldman Sachs, received $68.5 million, roughly two thousand times the average pay.

Ferguson gives three reasons why people have long distrusted bankers and lenders. Borrowers usually outnumber lenders and rarely like them. Frequent crises and scandals make finance look like a cause of poverty and instability. And for centuries, in his account, much lending was done by ethnic or religious minorities, barred from owning land or holding office, who succeeded through close networks of family and trust.

Even so, Ferguson argues that money lies behind most progress. Borrowing a phrase from Jacob Bronowski, he says the ascent of money has been needed for the ascent of man. In his view, credit and debt mattered as much as any new technology in the rise of civilization. He promises to reveal the "financial secret" behind great events, such as the Medici bankers' use of Eastern mathematics, or Nathan Rothschild's part in Napoleon's defeat.

A Giant Industry and a Warning

By 2006 finance had grown enormous. World output was about $47 trillion, but stock markets were worth $51 trillion and bonds $68 trillion. Derivatives, contracts whose value depends on something else such as an interest rate or a debt, reached $473 trillion. In Ferguson's view, finance was starting to tower over the real economy.

Finance also took a bigger share of American output: 2.3 per cent in 1947, but 7.7 per cent by 2005. About $1 of every $13 paid to US employees went to people working in finance.

From late 2001 to mid 2007 markets grew strongly, even after the 9/11 attacks. Enthusiasts said new financial tools had made markets more efficient and moved risk to those best able to carry it. Ferguson disagreed. In November 2006, speaking to bankers at Lyford Cay in the Bahamas, he warned that the flood of easy money could quickly dry up. The audience dismissed him as an alarmist. One investor even suggested that next year the organizers drop the outside speaker and show the film Mary Poppins instead.

From Mary Poppins to the 2007 Crisis

The Mary Poppins joke reminded Ferguson of the film's plot. A small boy demands his pocket money back at his father's bank. Other customers overhear and rush to take out their own savings, until the bank has to stop paying. That is a bank run: many depositors trying to withdraw cash at once. In September 2007 real customers queued outside Northern Rock, an English bank, after it asked the Bank of England for emergency help.

Ferguson says the economic trouble of 2008 came from finance, not from worse products or slower invention. It started with subprime mortgages, home loans to relatively poor families. Banks bundled these loans, repackaged them as securities and sold them to buyers as far away as German regional banks and Norwegian local authorities. Some slices even won the top triple-A rating, the mark of the safest debt. When the low "teaser" rates ended after one or two years, many borrowers stopped paying. House prices fell faster than at any time since the 1930s, and banks took heavy losses.

Ferguson also stresses bank capital: a bank's own money standing behind its loans. By May 2008 US banks had admitted to $255 billion of losses. If the real losses proved much bigger, Ferguson warns, credit might have to shrink by perhaps ten times that amount, to match banks' smaller capital.

Why Learn This? Three Insights

Ferguson says many ordinary people know very little about money. In a 2007 survey, four in ten American credit card holders did not pay off their main card in full each month, and 29 per cent had no idea what interest rate it charged. A 2008 survey found that compound interest, where interest builds on earlier interest, was not understood by two thirds of Americans. Ferguson argues that a society which leaves people to run their own savings, homes and pensions is heading for trouble if they lack this knowledge.

Ferguson draws three lessons. First, poverty has more to do with missing banks than with greedy bankers. Good credit lets borrowers escape loan sharks, and reliable banks carry savers' money to people who will put it to work. Second, finance magnifies human nature. It makes people swing harder between excitement and gloom, and it rewards the lucky and the smart while punishing those who do not understand money. Third, financial crises are very hard to predict, because the system is so complex. Ferguson compares financial history to evolution on a much faster clock, in which some new methods survive and others die out.

ហេតុអ្វី ហ្វឺហ្គូសុន (Ferguson) ការពារលុយ

ក្នុងឆ្នាំ ២០០៧ ជនជាតិអាមេរិកម្នាក់ជាមធ្យមរកបានក្រោម ៣៤.០០០ ដុល្លារបន្តិច។ បើគិតការឡើងថ្លៃទំនិញចូលផង ចំណូលនេះកើនតែ ០,៩ ភាគរយប៉ុណ្ណោះ ធៀបនឹងឆ្នាំមុន។ ក្នុងឆ្នាំដដែល ឡយដ៍ ប្លែងហ្វាញ (Lloyd Blankfein) ប្រធានធនាគារវិនិយោគ ហ្គោលដ៍មែន សាក់ស៍ (Goldman Sachs) ទទួលបាន ៦៨,៥ លានដុល្លារ ស្មើប្រហែល ២.០០០ ដងនៃប្រាក់ឈ្នួលជាមធ្យម។

ហ្វឺហ្គូសុន (Ferguson) លើកហេតុផលបីយ៉ាង ដែលនាំឱ្យមនុស្សមិនទុកចិត្តអ្នកធនាគារ និងអ្នកឱ្យខ្ចីតាំងពីយូរមកហើយ។ ទីមួយ អ្នកខ្ចីជាទូទៅមានចំនួនច្រើនជាងអ្នកឱ្យខ្ចី ហើយកម្រចូលចិត្តអ្នកឱ្យខ្ចីណាស់។ ទីពីរ វិបត្តិ និងរឿងអាស្រូវកើតឡើងញឹកញាប់ ធ្វើឱ្យហិរញ្ញវត្ថុមើលទៅដូចជាមូលហេតុនៃភាពក្រីក្រ និងភាពមិនស្ថិតស្ថេរ។ ទីបី តាមការរៀបរាប់របស់គាត់ អស់ជាច្រើនសតវត្សមកហើយ ការឱ្យខ្ចីភាគច្រើនធ្វើឡើងដោយជនជាតិភាគតិច ឬក្រុមសាសនាភាគតិច ដែលត្រូវគេហាមមិនឱ្យមានដីធ្លី ឬកាន់តំណែង។ ពួកគេជោគជ័យដោយសារពឹងលើក្រុមគ្រួសារ និងអ្នកជិតស្និទ្ធដែលទុកចិត្តគ្នា។

ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ហ្វឺហ្គូសុនអះអាងថា លុយនៅពីក្រោយការរីកចម្រើនភាគច្រើនរបស់មនុស្ស។ ដោយយកពាក្យមួយរបស់ ចាកុប ប្រូណូស្គី (Jacob Bronowski) មកប្រើ គាត់និយាយថា ការរីកចម្រើនរបស់លុយ គឺចាំបាច់សម្រាប់ការរីកចម្រើនរបស់មនុស្សជាតិ។ ឥណទាន ឬហៅថា credit គឺលុយដែលគេឱ្យខ្ចី ដោយជឿថាអ្នកខ្ចីនឹងសងវិញ។ តាមទស្សនៈរបស់គាត់ ឥណទាន និងបំណុលមានសារៈសំខាន់មិនចាញ់បច្ចេកវិទ្យាថ្មីណាមួយឡើយ ក្នុងការរីកចម្រើនរបស់អរិយធម៌។ គាត់សន្យាថានឹងបង្ហាញ «អាថ៌កំបាំងខាងហិរញ្ញវត្ថុ» ពោលគឺហេតុផលខាងលុយ ដែលនៅពីក្រោយព្រឹត្តិការណ៍ធំៗ។ ឧទាហរណ៍ដូចជា ការដែលអ្នកធនាគារក្រុមគ្រួសារមេឌីឈី (Medici) ប្រើគណិតវិទ្យាពីលោកខាងកើត ឬតួនាទីរបស់ ណាថាន រ៉ុតឆាយល៍ (Nathan Rothschild) ក្នុងការបរាជ័យរបស់ ណាប៉ូឡេអុង (Napoleon)។

វិស័យហិរញ្ញវត្ថុដ៏ធំសម្បើម និងការព្រមាន

ត្រឹមឆ្នាំ ២០០៦ វិស័យហិរញ្ញវត្ថុបានរីកធំយ៉ាងសម្បើម។ ផលិតកម្មសរុបរបស់ពិភពលោកមានប្រហែល ៤៧ លានលានដុល្លារ ប៉ុន្តែទីផ្សារហ៊ុនមានតម្លៃដល់ ៥១ លានលានដុល្លារ។ សញ្ញាប័ណ្ណ ឬហៅថា bond គឺជាប្រាក់កម្ចីដល់រដ្ឋាភិបាល ឬក្រុមហ៊ុនធំ ដែលមនុស្សច្រើនអាចទិញបាន ហើយសញ្ញាប័ណ្ណទាំងអស់មានតម្លៃដល់ ៦៨ លានលានដុល្លារ។ កិច្ចសន្យាហិរញ្ញវត្ថុដែលតម្លៃអាស្រ័យលើអ្វីផ្សេង ឬហៅថា derivatives គឺជាកិច្ចសន្យាដែលតម្លៃរបស់វាពឹងលើរបស់ផ្សេង ដូចជាអត្រាការប្រាក់ ឬបំណុល។ កិច្ចសន្យាប្រភេទនេះមានតម្លៃសរុបដល់ ៤៧៣ លានលានដុល្លារ។ តាមទស្សនៈរបស់ ហ្វឺហ្គូសុន (Ferguson) ហិរញ្ញវត្ថុចាប់ផ្តើមធំលើសសេដ្ឋកិច្ចពិតឆ្ងាយ ពោលគឺធំលើសការផលិត និងការលក់ទំនិញ និងសេវាពិតៗ។

ហិរញ្ញវត្ថុក៏យកចំណែកធំជាងមុនពីផលិតកម្មរបស់អាមេរិកដែរ គឺ ២,៣ ភាគរយក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៧ ប៉ុន្តែឡើងដល់ ៧,៧ ភាគរយត្រឹមឆ្នាំ ២០០៥។ ក្នុងប្រាក់ឈ្នួលដែលគេបើកឱ្យនិយោជិតនៅអាមេរិក ប្រហែល ១ ដុល្លារក្នុងចំណោមរៀងរាល់ ១៣ ដុល្លារ ទៅដល់មនុស្សដែលធ្វើការក្នុងវិស័យហិរញ្ញវត្ថុ។

ចាប់ពីចុងឆ្នាំ ២០០១ ដល់កណ្តាលឆ្នាំ ២០០៧ ទីផ្សារលូតលាស់យ៉ាងខ្លាំង សូម្បីតែក្រោយការវាយប្រហារថ្ងៃទី ១១ ខែកញ្ញាក៏ដោយ។ អ្នកដែលគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំងនិយាយថា ឧបករណ៍ហិរញ្ញវត្ថុថ្មីៗធ្វើឱ្យទីផ្សារដំណើរការល្អជាងមុន ហើយផ្ទេរហានិភ័យទៅឱ្យអ្នកដែលអាចទ្រាំទ្របានល្អបំផុត។ ហ្វឺហ្គូសុនមិនយល់ស្របទេ។ ក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០០៦ ពេលនិយាយទៅកាន់អ្នកធនាគារនៅ ឡាយហ្វដ ឃេ (Lyford Cay) ក្នុងប្រទេសបាហាម៉ា គាត់ព្រមានថា លុយខ្ចីងាយៗដែលហូរចូលច្រើន អាចឈប់ហូរភ្លាមៗ។ អ្នកស្តាប់មិនយកចិត្តទុកដាក់ ហើយចាត់ទុកគាត់ជាអ្នកបំភ័យហួសហេតុ។ អ្នកវិនិយោគម្នាក់ថែមទាំងស្នើថា ឆ្នាំក្រោយអ្នករៀបចំគួរឈប់អញ្ជើញវាគ្មិនពីខាងក្រៅ ហើយបញ្ចាំងភាពយន្ត ម៉ារី ផប់ភីនស៍ (Mary Poppins) ជំនួសវិញ។

ពីភាពយន្ត ម៉ារី ផប់ភីនស៍ (Mary Poppins) ដល់វិបត្តិឆ្នាំ ២០០៧

ការនិយាយលេងអំពីភាពយន្ត ម៉ារី ផប់ភីនស៍ (Mary Poppins) ធ្វើឱ្យ ហ្វឺហ្គូសុន (Ferguson) នឹកឃើញដល់សាច់រឿងនៃភាពយន្តនោះ។ ក្មេងប្រុសតូចម្នាក់ទារប្រាក់ហោប៉ៅរបស់ខ្លួនមកវិញ នៅធនាគាររបស់ឪពុកខ្លួន។ អតិថិជនផ្សេងទៀតឮរឿងនេះ ហើយប្រញាប់ទៅដកប្រាក់សន្សំរបស់ខ្លួនដែរ រហូតដល់ធនាគារត្រូវឈប់បើកប្រាក់ឱ្យអតិថិជន។ នោះហើយជា ការប្រញាប់ដកប្រាក់ពីធនាគារ ឬហៅថា bank run គឺពេលអ្នកដាក់ប្រាក់ច្រើននាក់ព្យាយាមដកលុយក្នុងពេលតែមួយ។ ក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០០៧ អតិថិជនពិតៗបានតម្រង់ជួរនៅមុខធនាគារ ណ័ធើន រ៉ក់ (Northern Rock) ដែលជាធនាគារមួយនៅអង់គ្លេស ក្រោយពេលធនាគារនេះសុំជំនួយបន្ទាន់ពីធនាគារអង់គ្លេស (Bank of England)។

ហ្វឺហ្គូសុននិយាយថា បញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចឆ្នាំ ២០០៨ កើតចេញពីហិរញ្ញវត្ថុ មិនមែនមកពីផលិតផលអន់ជាងមុន ឬការបង្កើតរបស់ថ្មីយឺតជាងមុនទេ។ វាចាប់ផ្តើមពី ប្រាក់កម្ចីទិញផ្ទះដែលមានហានិភ័យខ្ពស់ ឬហៅថា subprime mortgages គឺប្រាក់កម្ចីទិញផ្ទះឱ្យគ្រួសារដែលក្រជាងអ្នកដទៃ។ ធនាគារបានប្រមូលប្រាក់កម្ចីទាំងនេះបញ្ចូលគ្នា វេចខ្ចប់ជាមូលបត្រ (ឯកសារហិរញ្ញវត្ថុដែលអាចលក់ទិញបាន) ហើយលក់ឱ្យអ្នកទិញនៅឆ្ងាយៗ រហូតដល់ធនាគារតាមតំបន់នៅអាល្លឺម៉ង់ និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាននៅន័រវេស។ ផ្នែកខ្លះនៃមូលបត្រទាំងនោះ ថែមទាំងទទួលបានចំណាត់ថ្នាក់ខ្ពស់បំផុត ឬហៅថា triple-A ដែលជាសញ្ញាថាបំណុលនោះមានសុវត្ថិភាពបំផុត។ ប្រាក់កម្ចីទាំងនោះមាន អត្រាការប្រាក់ទាបនៅដំបូង ឬហៅថា teaser rate គឺអត្រាទាបតែមួយ ឬពីរឆ្នាំដំបូង រួចឡើងខ្ពស់។ ពេលអត្រាទាបនោះចប់ អ្នកខ្ចីជាច្រើនឈប់សង។ តម្លៃផ្ទះធ្លាក់លឿនជាងពេលណាៗ ចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៣០ មក ហើយធនាគារខាតបង់យ៉ាងធ្ងន់។

ហ្វឺហ្គូសុនក៏សង្កត់ធ្ងន់លើ ដើមទុនរបស់ធនាគារ ឬហៅថា bank capital គឺលុយផ្ទាល់របស់ធនាគារ ដែលទ្រប្រាក់កម្ចីរបស់វា។ ត្រឹមខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០៨ ធនាគារអាមេរិកបានទទួលស្គាល់ការខាតបង់ ២៥៥ ពាន់លានដុល្លារ។ ហ្វឺហ្គូសុនព្រមានថា ប្រសិនបើការខាតបង់ពិតប្រាកដធំជាងនេះឆ្ងាយ ឥណទាន (លុយដែលធនាគារឱ្យខ្ចី) ប្រហែលជាត្រូវរួញតូចចុះ ក្នុងចំនួនប្រហែល ១០ ដងនៃការខាតបង់នោះ ដើម្បីឱ្យសមនឹងដើមទុនរបស់ធនាគារដែលតូចជាងមុន។

ហេតុអ្វីគួររៀនរឿងនេះ? មេរៀនសំខាន់បី

ហ្វឺហ្គូសុន (Ferguson) និយាយថា មនុស្សសាមញ្ញជាច្រើនដឹងតិចតួចណាស់អំពីលុយ។ ក្នុងការស្ទង់មតិឆ្នាំ ២០០៧ អ្នកកាន់កាតឥណទាននៅអាមេរិក ៤ នាក់ក្នុងចំណោម ១០ នាក់ មិនបានសងកាតចម្បងរបស់ខ្លួនឱ្យអស់រៀងរាល់ខែទេ ហើយ ២៩ ភាគរយមិនដឹងសោះថាកាតនោះគិតអត្រាការប្រាក់ប៉ុន្មាន។ ការស្ទង់មតិឆ្នាំ ២០០៨ បានរកឃើញថា ជនជាតិអាមេរិកពីរភាគបីមិនយល់ពី ការប្រាក់បូកបន្ត ឬហៅថា compound interest ដែលជាការប្រាក់កើនលើការប្រាក់ដែលបានមកពីមុន។ ហ្វឺហ្គូសុនអះអាងថា សង្គមដែលទុកឱ្យមនុស្សគ្រប់គ្រងប្រាក់សន្សំ ផ្ទះ និងប្រាក់សោធនរបស់ខ្លួនដោយខ្លួនឯង កំពុងឆ្ពោះទៅរកបញ្ហា ប្រសិនបើពួកគេខ្វះចំណេះដឹងនេះ។

ហ្វឺហ្គូសុនទាញមេរៀនបី។ ទីមួយ ភាពក្រីក្រទាក់ទងនឹងការខ្វះធនាគារ ច្រើនជាងទាក់ទងនឹងអ្នកធនាគារលោភលន់។ ឥណទានល្អ ពោលគឺការខ្ចីលុយបានក្នុងលក្ខខណ្ឌសមរម្យ ជួយឱ្យអ្នកខ្ចីរួចពីអ្នកចងការប្រាក់ខ្ពស់ ហើយធនាគារដែលអាចទុកចិត្តបាន នាំលុយរបស់អ្នកសន្សំទៅឱ្យអ្នកដែលនឹងយកវាទៅប្រើឱ្យមានផល។ ទីពីរ ហិរញ្ញវត្ថុធ្វើឱ្យចរិតមនុស្សកាន់តែខ្លាំងឡើង។ វាធ្វើឱ្យមនុស្សប្រែប្រួលខ្លាំងជាងមុន រវាងការរំភើបខ្លាំង និងការអស់សង្ឃឹម។ វាផ្តល់រង្វាន់ដល់អ្នកមានសំណាង និងអ្នកឆ្លាត ខណៈដែលធ្វើឱ្យអ្នកមិនយល់ពីលុយរងការខាតបង់។ ទីបី វិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុពិបាកទាយទុកជាមុនណាស់ ព្រោះប្រព័ន្ធនេះស្មុគស្មាញខ្លាំង។ ហ្វឺហ្គូសុនប្រៀបធៀបប្រវត្តិហិរញ្ញវត្ថុទៅនឹងការវិវត្តក្នុងធម្មជាតិ តែលឿនជាងច្រើន។ ក្នុងដំណើរនេះ វិធីថ្មីខ្លះនៅរស់ ហើយខ្លះទៀតរលាយបាត់ទៅ។