KamSophyWhat is The Dhammapada about?
Eknath Easwaran's translation of the Dhammapada gathers the Buddha's short verses on why an untrained mind produces suffering and how a person can choose the harder, freer road. His introduction and the edition's chapter introductions place the verses in the life of Prince Siddhartha, the Four Noble Truths and the Eightfold Path, and the Indian roots of dharma and karma, then take each theme in turn, such as anger, craving, old age, the self and joy. Images like the trained elephant, the housebuilder, the lesser and greater happiness and the island of no going beyond carry the argument that the path is practice and self-effort, not belief.
សៀវភៅ «ធម្មបទ» និយាយអំពីអ្វី?
ធម្មបទ (Dhammapada) ដែលអេកណាថ អ៊ីស្វារ៉ាន់ (Eknath Easwaran) បានបកប្រែ ប្រមូលគាថាខ្លីៗរបស់ព្រះពុទ្ធ។ គាថាទាំងនោះពន្យល់ថា ហេតុអ្វីចិត្តដែលមិនបានហ្វឹកហាត់បង្កឱ្យមានទុក្ខ និងរបៀបដែលមនុស្សម្នាក់អាចជ្រើសរើសផ្លូវដែលពិបាកជាង តែមានសេរីភាពជាង។ សេចក្តីផ្តើមរបស់គាត់ និងសេចក្តីផ្តើមនៃជំពូកនីមួយៗក្នុងបោះពុម្ពនេះ ភ្ជាប់គាថាទៅនឹងរឿងជីវិតរបស់សិទ្ធត្ថកុមារ (Siddhartha) ទៅនឹងអរិយសច្ចៈ ៤ និងមគ្គមានអង្គ ៨ ព្រមទាំងឫសគល់នៃធម៌ និងកម្មនៅឥណ្ឌា។ បន្ទាប់មក សេចក្តីផ្តើមទាំងនោះលើកប្រធានបទនីមួយៗមកពន្យល់ម្តងមួយៗ ដូចជាកំហឹង តណ្ហា ភាពចាស់ ខ្លួនឯង និងសេចក្តីរីករាយ។ រូបភាពដូចជាដំរីដែលបានហ្វឹកហាត់ ជាងសង់ផ្ទះ សេចក្តីសុខតូចជាង និងសេចក្តីសុខធំជាង និងកោះដែលគ្មានអ្វីត្រូវទៅហួសពីនោះ ជួយបញ្ជាក់ចំណុចសំខាន់ថា ផ្លូវនេះជាការប្រតិបត្តិ និងការខិតខំដោយខ្លួនឯង មិនមែនជាជំនឿទេ។
What you'll learn: 21 chapters
- Introduction: The Dhammapadaសេចក្តីផ្តើម៖ គម្ពីរធម្មបទ
- Chapters 1 & 2 Twin Verses & Vigilanceជំពូក ១ និង ២៖ គាថាជាគូ និងការប្រុងស្មារតី
- Chapters 3 & 4 Mind & Flowersជំពូក ៣ និង ៤៖ ចិត្ត និងផ្កា
- Chapters 5 & 6 The Immature & The Wiseជំពូក ៥ និង ៦៖ មនុស្សមិនទាន់ចាស់ទុំ និងអ្នកប្រាជ្ញ
- Chapters 7 & 8 The Saint & Thousandsជំពូក ៧ និង ៨៖ ព្រះអរហន្ត និងរឿងតិចតួចដែលប្រសើរជាងរាប់ពាន់
- Chapters 9 & 10 Evil & Punishmentជំពូក ៩ និង ១០៖ អំពើអាក្រក់ និងទោសដែលវានាំមក
- Chapter 11 Ageជំពូក ១១៖ ភាពចាស់ជរា
- Chapter 12 Selfជំពូក ១២៖ ខ្លួនឯង
- Chapter 13 The Worldជំពូក ១៣៖ ពិភពលោក
- Chapter 14 The Awakened Oneជំពូក ១៤៖ ព្រះពុទ្ធ ព្រះអង្គដែលភ្ញាក់ដឹង
- Chapter 15 Joyជំពូក ១៥៖ សេចក្តីសុខ
- Chapter 16 Pleasureជំពូក ១៦៖ អ្វីដែលគាប់ចិត្ត
- Chapter 17 Angerជំពូក ១៧៖ កំហឹង
- Chapter 18 Impurityជំពូក ១៨៖ ភាពសៅហ្មង
- Chapter 19 Established in Dharmaជំពូក ១៩៖ អ្នកដែលរស់នៅតាមធម៌
- Chapter 20 The Pathជំពូក ២០៖ ផ្លូវប្រតិបត្តិ
- Chapter 21 Varied Versesជំពូក ២១៖ គាថាផ្សេងៗ
- Chapter 22 The Downward Courseជំពូក ២២៖ ផ្លូវដែលនាំឱ្យធ្លាក់ចុះ
- Chapter 23 The Elephantជំពូក ២៣៖ ដំរី
- Chapter 24 Thirstជំពូក ២៤៖ តណ្ហា ការស្រេកឃ្លានក្នុងចិត្ត
- Chapters 25 & 26 The Bhikshu & The Brahminជំពូក ២៥ និង ២៦៖ ភិក្ខុ និងព្រាហ្មណ៍
Free preview: Introduction: The Dhammapada
A Handbook for the Path
Eknath Easwaran begins his introduction with a bold claim. It has been said that if only the Sermon on the Mount had survived from the New Testament, it would still be enough to follow Jesus. Easwaran says the same is true here. If every other Buddhist text were lost, he believes the Dhammapada alone would be enough to follow the Buddha's way.
The larger Buddhist scriptures are full of stories and long talks. The Dhammapada is different. It is a set of short, strong verses, grouped by theme, such as anger, greed, fear and happiness. Easwaran thinks the Buddha's direct students probably gathered them to keep what they had heard from him. In a time when teaching was passed on by speaking, the book must have worked like a handbook for quick use. Even so, he says it reads as one whole work, and a great teacher can be felt in it.
The title means something like "the path of dharma." Dharma here means truth and the basic law that all of life is one. Easwaran says the Buddha did not leave a set of beliefs to accept and then put away. He left a path. A reader can start anywhere, and the way they see life changes as they go. The verses can be enjoyed as wise writing. For those who follow them to the end, Easwaran says they lead to Self-realization, the highest goal life can offer.
Roots in the Forest Sages
Easwaran explains that the Buddha did not teach in an empty land. India's old religion had two streams. Most people followed rituals led by priests. But a second tradition, at least as old, taught that a person could know the divine ground of life directly, through spiritual practice. Some people left home to live in forest ashrams with a wise teacher. Easwaran says they did this not to run away from life but to master it.
Their discoveries were gathered in texts called the Upanishads. Easwaran says the sages treated meditation like an inner science: careful watching of the mind, with results that others could repeat. India's thinkers also saw the whole world, including human thought and action, as ruled by one law, called dharma, which holds all things together as one. In this view nothing happens by chance, because everything is joined by cause and effect. Thoughts count as causes too.
This leads to karma, which means "something done." Actions that fit dharma bring health and happiness. Selfish actions bring pain. In this view, no god is needed to punish or reward people; people reward and punish themselves. The sages saw karma not as a religious belief but as a law of nature, as universal as gravity. Easwaran argues that the Buddha stood inside this tradition. He kept its trust in direct experience, but he offered meditation to everyone, not only to a few sages, as a way to end sorrow.
The Prince Who Saw Suffering
Easwaran notes that the first Buddhists cared more about recording the teaching than the teacher's life story. The early part of the story is pieced together from fragments, and he sets aside the differences between the sources. In his view, it still shows a real and attractive person.
In this story, the future Buddha, Siddhartha Gautama, was a prince of the Shakya people near the Himalayas. Easwaran dates his birth to about 563 B.C. His father, King Shuddhodana, ruled the Shakya lands. A holy man said the boy would become either an emperor or a man who gives up the world for a great spiritual goal. The king wanted the first, so he kept his son away from anything painful. Siddhartha grew up in comfort, married Yashodhara, and had a son named Rahula when he was twenty-nine. Yet he had begun to feel that life passes quickly and leaves little behind.
At last his father let him go outside the palace walls. The king tried to clear the route of sick and poor people, but on his trips out Siddhartha still saw four sights: a man with a fever, an old woman, a dead body, and a monk sitting very still. His charioteer, Channa, told him that sickness, age and death come to everyone, and that the monk had left ordinary life to seek what lies beyond. Soon after, Siddhartha saw the dancers asleep after a night of show, and the beauty he had admired looked coarse and false. He decided to leave. He did not wake his wife and son, in case his courage failed. At the river Anoma he sent his jewels and robes back with Channa, and went into the forest with only a robe and a bowl.
Six Years of Seeking, Then Awakening
In the forest, Siddhartha first studied meditation with the best teachers he could find. He learned all they could teach, but they had not reached his goal. So he tried harsh self-denial for six years. In the end he ate only one grain of rice a day, and five seekers joined him as followers. Yet his weak body could no longer meditate well. He remembered a time in childhood when he had sat in deep calm under a rose apple tree, and he decided that starving himself was not the way.
He accepted a meal from a woman named Sujata. His five followers, who had trusted his strict will, left him in disgust. Alone, he sat under a fig tree near Gaya and vowed not to rise until he found the way beyond decay and death. The chronicles say that Mara, the tempter, then attacked. Easwaran reads Mara as a name for death, and for all the selfish wants that tie a person to a body. Mara offered pleasure, then sent armies of lust, fear and doubt. Siddhartha stayed steady. At dawn he reached nirvana and became the Buddha, a word that means "awake."
He could have stayed in that joy. The chronicles say that pity for others drew him back. In the story, Mara whispered that nobody would listen. After a long silence, the Buddha answered that dust covers every eye, but on some it is only a thin film, and everyone wants an end to sorrow. He decided to teach. It is said that when people saw his glow and asked if he was a god or an angel, he said no. He told them, "I am awake."
The Four Truths and the Middle Path
The Buddha gave his first teaching to his five former followers at the Deer Park, near Varanasi. Easwaran presents him as a doctor for the world, because the Four Noble Truths follow the steps of medicine: the signs of the illness, its cause, the hope of a cure, and the treatment.
First, everyone wants happiness, but life brings frustration and sorrow, because life keeps changing and change cannot satisfy desire. Second, the cause is not life itself but selfish desire, the thirst to get what one wants. Third, a pain with a cause can end. When selfish desire is put out, what remains is peace and joy, called nirvana. Fourth, the cure is the Eightfold Path: right understanding, purpose, speech, conduct, occupation, effort, attention and meditation. The last three train the mind, because the Buddha teaches that the mind shapes life. He adds that each person must do the work, since buddhas only show the way.
Easwaran retells stories of how the Buddha taught. To a follower named Sona who was hurting himself with strict practice, he used a vina, a stringed instrument. Loose strings give no music, and strings pulled too tight break, so the path lies in the middle. To a student who demanded answers about whether the world is eternal, he told of a man hit by a poisoned arrow who refuses help until he knows who shot it. The Buddha said he teaches how to remove the arrow. Near the end of his life, he told Ananda that his followers should be lamps unto themselves and hold to the dharma.
Four Stages of Deep Meditation
Easwaran accepts the Buddha's own word that, until the night of his awakening, he saw life much as ordinary people do. The Buddha left a short account of that night's meditation in four stages, called the four dhyanas. Easwaran notes that writers from other traditions describe very similar levels of awareness below the waking mind. He adds that even the first stage takes years of effort, like the training that turns an athlete into a champion.
In the first stage, attention is drawn back from the senses and turned inward, and the wandering mind slowly quiets. In the second, concentration goes much deeper. Easwaran admits that dividing the mind into separate regions like this is a little misleading, since no clear line divides these stages. Here self-centered wants show themselves clearly, and the meditator must go against them. The Buddha calls this "swimming against the current." Easwaran says one also sees that thought is not smooth and continuous. It is more like film frames passing too fast to notice.
At the edge of the third stage, a flash of light and joy called bodhi appears for a moment, then a wall seems to block the way. Easwaran explains that karma must be cleared before the wall can fall, by meeting life with kindness and selfless service. Waiting can last days, months or even years, and he says it is not fully in the meditator's hands. In the fourth stage, the old habits of mind are burned out like seeds. Easwaran says this is nirvana, and the person returns as a new, purified personality, freed to serve.
The Buddha's Universe
Easwaran says the Buddha had a scientific mind as well as a loving heart. He compares the Buddha's view to modern physics, but only as a way to help readers picture it. When thinking slows, he explains, the mind shows itself as separate moments, like film frames. The sense of a solid "I" comes only from their speed. The Buddha described a person as five changing parts, the skandhas, or "heaps." Easwaran gives a coffee example. The smell of coffee is not good or bad in itself. The reaction is learned, and each time a person acts on such a habit, called a samskara, it grows stronger.
The opening verse of the Dhammapada teaches that the mind shapes life: people become what they think. Easwaran explains that no one meets the world directly, only the mind's picture of it. So "we see as we are," and people who change themselves have already begun to change the world. Karma works in the same way. Every thought and action has effects that spread like ripples and in the end come back.
Easwaran writes that on the night of his awakening, the Buddha traced the chain of suffering back to its first link, ignorance. People take themselves for something fixed and lasting, so they crave. This craving, called trishna, brings sorrow. Seeing life as it really is breaks the chain. Nirvana literally means blowing out a fire, but Easwaran says its force is positive: freedom from separateness and fear, which leaves a person free to serve others. And because every thought is a new moment, a person can change. Easwaran ends by saying the path to this world is in the Dhammapada.
អានសាកល្បង៖ សេចក្តីផ្តើម៖ គម្ពីរធម្មបទ
សៀវភៅណែនាំសម្រាប់ដើរលើផ្លូវ
អេកណាថ អ៊ីស្វារ៉ាន់ (Eknath Easwaran) ចាប់ផ្តើមសេចក្តីផ្តើមរបស់គាត់ ដោយការអះអាងដ៏ខ្លាំងក្លាមួយ។ គេធ្លាប់និយាយថា ប្រសិនបើក្នុងគម្ពីរសញ្ញាថ្មី (New Testament) នៅសល់តែធម្មទេសនាលើភ្នំ (Sermon on the Mount) ប៉ុណ្ណោះ នោះក៏នៅតែគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ដើរតាមព្រះយេស៊ូវដែរ។ អ៊ីស្វារ៉ាន់ និយាយថា គម្ពីរនេះក៏ដូចគ្នាដែរ។ គាត់ជឿថា បើគម្ពីរពុទ្ធសាសនាផ្សេងទៀតទាំងអស់បាត់បង់ទៅ គម្ពីរធម្មបទ (Dhammapada) តែមួយក៏គ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ដើរតាមផ្លូវរបស់ព្រះពុទ្ធ។
គម្ពីរពុទ្ធសាសនាធំៗ ពោរពេញដោយរឿង និងធម្មទេសនាវែងៗ។ ធម្មបទខុសពីនោះ។ វាជាបណ្តុំគាថាខ្លីៗ តែមានកម្លាំង ដែលចាត់ជាក្រុមតាមប្រធានបទ ដូចជាកំហឹង ការលោភ ការភ័យខ្លាច និងសេចក្តីសុខ។ អ៊ីស្វារ៉ាន់ គិតថា សិស្សផ្ទាល់របស់ព្រះពុទ្ធប្រហែលជាបានប្រមូលគាថាទាំងនេះ ដើម្បីរក្សាទុកអ្វីដែលពួកគេបានស្តាប់ពីទ្រង់។ នៅសម័យដែលគេបង្រៀនបន្តគ្នាដោយមាត់ គេច្បាស់ជាប្រើសៀវភៅនេះដូចសៀវភៅណែនាំ ដែលអាចបើកមើលបានយ៉ាងរហ័ស។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី គាត់និយាយថា ពេលអាន វាហាក់ដូចជាស្នាដៃតែមួយដែលភ្ជាប់គ្នាទាំងមូល ហើយអ្នកអានអាចមានអារម្មណ៍ឃើញគ្រូដ៏អស្ចារ្យម្នាក់ នៅពីក្រោយពាក្យទាំងនោះ។
ចំណងជើង ធម្មបទ មានន័យប្រហែលជា «ផ្លូវនៃធម៌»។ ធម៌ ឬហៅថា dharma នៅទីនេះ មានន័យថា ការពិត និងច្បាប់មូលដ្ឋានដែលថា ជីវិតទាំងអស់រួមគ្នាជាតែមួយ។ អ៊ីស្វារ៉ាន់ និយាយថា ព្រះពុទ្ធមិនបានទុកជំនឿមួយចំនួន ឱ្យគេគ្រាន់តែទទួលយក រួចទុកចោលនោះទេ។ ទ្រង់បានទុកផ្លូវមួយឱ្យមនុស្សដើរ។ អ្នកអានអាចចាប់ផ្តើមពីកន្លែងណាក៏បាន ហើយរបៀបដែលគេមើលជីវិតនឹងប្រែប្រួល នៅពេលគេដើរទៅមុខ។ គេអាចអានគាថាទាំងនេះដោយរីករាយ ដូចអានអត្ថបទដែលពោរពេញដោយប្រាជ្ញា។ ចំពោះអ្នកដែលដើរតាមគាថាទាំងនេះរហូតដល់ទីបញ្ចប់ អ៊ីស្វារ៉ាន់ និយាយថា គាថាទាំងនេះនាំទៅរកការដឹងច្បាស់ពីខ្លួនពិត ឬហៅថា Self-realization ដែលជាគោលដៅខ្ពស់បំផុតដែលជីវិតអាចផ្តល់ឱ្យ។
ឫសគល់ពីអ្នកប្រាជ្ញក្នុងព្រៃ
អ៊ីស្វារ៉ាន់ (Easwaran) ពន្យល់ថា ព្រះពុទ្ធមិនបានបង្រៀនក្នុងទឹកដីដែលគ្មានអ្វីសោះពីមុននោះទេ។ សាសនាបុរាណរបស់ឥណ្ឌាមាន ២ ប្រពៃណី។ មនុស្សភាគច្រើនធ្វើតាមពិធីបូជា ដែលមានបូជាចារ្យជាអ្នកដឹកនាំ។ ប៉ុន្តែប្រពៃណីទីពីរ ដែលចាស់យ៉ាងហោចណាស់ស្មើនឹងប្រពៃណីទីមួយ បង្រៀនថា មនុស្សអាចស្គាល់មូលដ្ឋានដ៏ទេវភាពនៃជីវិតដោយផ្ទាល់ តាមរយៈការប្រតិបត្តិខាងវិញ្ញាណ។ អ្នកខ្លះចាកចេញពីផ្ទះ ទៅរស់នៅក្នុងអាស្រមក្នុងព្រៃ ដែលជាកន្លែងស្នាក់នៅ និងរៀនជាមួយគ្រូប្រាជ្ញម្នាក់។ អ៊ីស្វារ៉ាន់ និយាយថា ពួកគេធ្វើដូច្នេះ មិនមែនដើម្បីរត់គេចពីជីវិតទេ គឺដើម្បីចេះគ្រប់គ្រងជីវិត។
ការរកឃើញរបស់ពួកគេ ត្រូវបានប្រមូលទុកក្នុងគម្ពីរដែលហៅថា ឧបនិសទ (Upanishads)។ អ៊ីស្វារ៉ាន់ និយាយថា អ្នកប្រាជ្ញទាំងនោះចាត់ទុកសមាធិដូចជាវិទ្យាសាស្ត្រខាងក្នុង គឺការសង្កេតចិត្តយ៉ាងហ្មត់ចត់ ដែលអ្នកដទៃអាចធ្វើតាម ហើយទទួលបានលទ្ធផលដូចគ្នា។ អ្នកគិតជនជាតិឥណ្ឌាក៏មើលឃើញថា ពិភពលោកទាំងមូល រួមទាំងគំនិត និងអំពើរបស់មនុស្ស ស្ថិតនៅក្រោមច្បាប់តែមួយ គឺធម៌ ឬហៅថា dharma ដែលភ្ជាប់អ្វីៗទាំងអស់ឱ្យរួមគ្នាជាតែមួយ។ តាមទស្សនៈនេះ គ្មានអ្វីកើតឡើងដោយចៃដន្យទេ ព្រោះអ្វីៗទាំងអស់ភ្ជាប់គ្នាដោយហេតុ និងផល។ គំនិតក៏រាប់ជាហេតុដែរ។
ការយល់ឃើញនេះនាំទៅដល់កម្ម ឬហៅថា karma ដែលមានន័យថា «អ្វីដែលបានធ្វើ»។ អំពើដែលស្របតាមធម៌ នាំមកនូវសុខភាព និងសេចក្តីសុខ។ អំពើដែលគិតតែពីខ្លួនឯង នាំមកនូវទុក្ខ។ តាមទស្សនៈនេះ មិនចាំបាច់មានព្រះណាមកដាក់ទោស ឬផ្តល់រង្វាន់ដល់មនុស្សទេ គឺមនុស្សផ្តល់រង្វាន់ និងដាក់ទោសខ្លួនឯង។ អ្នកប្រាជ្ញទាំងនោះមើលឃើញថា កម្មមិនមែនជាជំនឿខាងសាសនាទេ គឺជាច្បាប់ធម្មជាតិ ដែលមានគ្រប់ទីកន្លែង ដូចទំនាញផែនដី។ អ៊ីស្វារ៉ាន់ អះអាងថា ព្រះពុទ្ធឈរក្នុងប្រពៃណីនេះ។ ទ្រង់រក្សាការទុកចិត្តលើបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ ប៉ុន្តែទ្រង់បង្រៀនសមាធិដល់មនុស្សគ្រប់គ្នា មិនមែនតែដល់អ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនតូចទេ ទុកជាមធ្យោបាយបញ្ចប់ទុក្ខសោក។
ព្រះរាជកុមារដែលបានឃើញទុក្ខ
អ៊ីស្វារ៉ាន់ (Easwaran) កត់សម្គាល់ថា ពុទ្ធសាសនិកជំនាន់ដំបូង យកចិត្តទុកដាក់កត់ត្រាពាក្យប្រៀនប្រដៅ ច្រើនជាងរឿងជីវិតរបស់គ្រូ។ ផ្នែកដើមនៃរឿងនេះ ត្រូវបានផ្គុំឡើងពីបំណែកតូចៗ ហើយគាត់ទុកភាពខុសគ្នារវាងប្រភពផ្សេងៗមួយឡែក។ តាមការយល់ឃើញរបស់គាត់ រឿងនេះនៅតែបង្ហាញមនុស្សពិតម្នាក់ ដែលគួរឱ្យទាក់ទាញ។
ក្នុងរឿងនេះ ព្រះពុទ្ធនាពេលអនាគត គឺសិទ្ធត្ថ គោតម (Siddhartha Gautama) ជាព្រះរាជកុមារនៃជនជាតិសក្យៈ (Shakya) នៅជិតភ្នំហិមាល័យ។ អ៊ីស្វារ៉ាន់ កំណត់ថា ទ្រង់ប្រសូតប្រហែលឆ្នាំ ៥៦៣ មុនគ្រិស្តសករាជ។ ព្រះបិតារបស់ទ្រង់ គឺព្រះបាទសុទ្ធោទនៈ (Shuddhodana) គ្រប់គ្រងដែនដីសក្យៈ។ ឥសីម្នាក់ទាយថា ក្មេងនេះនឹងក្លាយជាអធិរាជ ឬជាបុរសដែលលះបង់ជីវិតលោកីយ៍ ដើម្បីគោលដៅខាងវិញ្ញាណដ៏ធំមួយ។ ព្រះរាជាចង់ឱ្យបុត្រក្លាយជាអធិរាជ ដូច្នេះទ្រង់ទុកបុត្រឱ្យនៅឆ្ងាយពីអ្វីៗដែលនាំឱ្យឈឺចាប់។ សិទ្ធត្ថធំឡើងក្នុងភាពសុខស្រួល រៀបការជាមួយព្រះនាងយសោធរា (Yashodhara) ហើយមានបុត្រម្នាក់ឈ្មោះរាហុល (Rahula) ពេលទ្រង់មានអាយុ ២៩ ឆ្នាំ។ ប៉ុន្តែទ្រង់បានចាប់ផ្តើមមានអារម្មណ៍ថា ជីវិតកន្លងទៅលឿន ហើយបន្សល់ទុកអ្វីតិចតួចណាស់។
នៅទីបំផុត ព្រះបិតាអនុញ្ញាតឱ្យទ្រង់ចេញទៅក្រៅកំផែងវាំង។ ព្រះរាជាព្យាយាមឱ្យគេយកអ្នកឈឺ និងអ្នកក្រចេញពីផ្លូវដែលទ្រង់ត្រូវយាងកាត់ ប៉ុន្តែក្នុងដំណើរចេញក្រៅវាំង សិទ្ធត្ថនៅតែឃើញនិមិត្តទាំង ៤ គឺបុរសម្នាក់ដែលកំពុងឈឺគ្រុនក្តៅ ស្ត្រីចំណាស់ម្នាក់ សាកសពមួយ និងអ្នកបួសម្នាក់ដែលអង្គុយស្ងៀមល្ងឹម។ អ្នកបររថរបស់ទ្រង់ ឈ្មោះនាយឆន្ន (Channa) ប្រាប់ទ្រង់ថា ជំងឺ ភាពចាស់ និងសេចក្តីស្លាប់ មកដល់មនុស្សគ្រប់គ្នា ហើយអ្នកបួសនោះបានចាកចេញពីជីវិតធម្មតា ដើម្បីស្វែងរកអ្វីដែលនៅហួសពីនោះ។ មិនយូរប៉ុន្មាន សិទ្ធត្ថឃើញពួកអ្នករបាំដេកលក់ ក្រោយការសម្តែងពេញមួយយប់ ហើយសម្រស់ដែលទ្រង់ធ្លាប់សរសើរ ក៏ហាក់ដូចជាគ្រោតគ្រាត និងមិនពិត។ ទ្រង់សម្រេចចិត្តចាកចេញ។ ទ្រង់មិនបានដាស់ភរិយា និងបុត្ររបស់ទ្រង់ទេ ក្រែងលោចិត្តក្លាហានរបស់ទ្រង់រលាយបាត់។ នៅមាត់ស្ទឹងអនោមា (Anoma) ទ្រង់ឱ្យនាយឆន្នយកគ្រឿងអលង្ការ និងសម្លៀកបំពាក់របស់ទ្រង់ត្រឡប់ទៅវិញ ហើយទ្រង់ចូលទៅក្នុងព្រៃ ដោយមានតែចីវរមួយ និងបាត្រមួយប៉ុណ្ណោះ។
ស្វែងរក ៦ ឆ្នាំ រួចត្រាស់ដឹង
នៅក្នុងព្រៃ ដំបូង សិទ្ធត្ថ (Siddhartha) រៀនសមាធិជាមួយគ្រូល្អបំផុតដែលទ្រង់រកបាន។ ទ្រង់រៀនអស់អ្វីដែលគ្រូទាំងនោះអាចបង្រៀន តែគ្រូទាំងនោះមិនទាន់ដល់គោលដៅដែលទ្រង់ស្វែងរកទេ។ ដូច្នេះ ទ្រង់សាកល្បងធ្វើទុក្ខខ្លួនឯងយ៉ាងតឹងរ៉ឹង អស់រយៈពេល ៦ ឆ្នាំ។ នៅចុងក្រោយ ទ្រង់ឆាន់តែអង្ករមួយគ្រាប់ក្នុងមួយថ្ងៃ ហើយមានអ្នកបួសស្វែងរកធម៌ ៥ នាក់មកដើរតាមទ្រង់។ ប៉ុន្តែរាងកាយដ៏ទន់ខ្សោយរបស់ទ្រង់ លែងអាចធ្វើសមាធិបានល្អទៀតហើយ។ ទ្រង់នឹកឃើញពេលមួយកាលនៅកុមារភាព ដែលទ្រង់ធ្លាប់អង្គុយយ៉ាងស្ងប់ជ្រៅក្រោមដើមជម្ពូ ហើយទ្រង់សម្រេចថា ការធ្វើឱ្យខ្លួនឯងអត់ឃ្លាន មិនមែនជាផ្លូវត្រូវទេ។
ទ្រង់ទទួលអាហារមួយពេលពីស្ត្រីម្នាក់ឈ្មោះសុជាតា (Sujata)។ អ្នកដើរតាមទាំង ៥ នាក់ ដែលធ្លាប់ទុកចិត្តលើឆន្ទៈដ៏តឹងរ៉ឹងរបស់ទ្រង់ បានចាកចេញទៅដោយខ្ពើម។ ទ្រង់គង់នៅម្នាក់ឯង អង្គុយក្រោមដើមល្វាមួយក្បែរគយា (Gaya) ហើយប្តេជ្ញាថា នឹងមិនក្រោកឡើងទេ រហូតទាល់តែរកឃើញផ្លូវដែលនាំឱ្យរួចផុតពីការពុកផុយ និងសេចក្តីស្លាប់។ រឿងរ៉ាវបុរាណនិយាយថា នៅពេលនោះ មារ (Mara) ជាអ្នកល្បួង បានមកវាយប្រហារ។ អ៊ីស្វារ៉ាន់ (Easwaran) យល់ថា មារ ជាឈ្មោះសម្រាប់សេចក្តីស្លាប់ និងសម្រាប់ចំណង់អាត្មានិយមទាំងអស់ ដែលចងមនុស្សឱ្យជាប់នឹងរូបកាយ។ មារផ្តល់ការសប្បាយជាមុន រួចបញ្ជូនកងទ័ពនៃតណ្ហាកាម ការភ័យខ្លាច និងការសង្ស័យមក។ សិទ្ធត្ថនៅតែមាំមួន។ នៅពេលព្រលឹម ទ្រង់បានដល់និព្វាន ឬហៅថា nirvana គឺសន្តិភាព និងសេចក្តីរីករាយដែលនៅសល់ ពេលចំណង់អាត្មានិយមរលត់អស់។ ទ្រង់ក្លាយជាព្រះពុទ្ធ ដែលជាពាក្យមានន័យថា «អ្នកភ្ញាក់ដឹង»។
ទ្រង់អាចគង់នៅក្នុងសេចក្តីរីករាយនោះតទៅទៀតបាន។ រឿងរ៉ាវបុរាណនិយាយថា សេចក្តីអាណិតចំពោះអ្នកដទៃ បានទាញទ្រង់ឱ្យត្រឡប់មកវិញ។ ក្នុងរឿងនោះ មារខ្សឹបថា គ្មាននរណាស្តាប់ទ្រង់ទេ។ ក្រោយពីស្ងៀមយូរ ព្រះពុទ្ធឆ្លើយថា ធូលីបាំងភ្នែកមនុស្សគ្រប់គ្នា តែអ្នកខ្លះមានធូលីស្តើងតែបន្តិចប៉ុណ្ណោះ ហើយមនុស្សគ្រប់គ្នាចង់ឱ្យទុក្ខសោករលត់។ ទ្រង់សម្រេចចិត្តបង្រៀន។ គេនិយាយថា ពេលមនុស្សឃើញរស្មីភ្លឺរបស់ទ្រង់ ហើយសួរថា ទ្រង់ជាព្រះ ឬជាទេវតា ទ្រង់ឆ្លើយថា មិនមែនទេ។ ទ្រង់ប្រាប់ពួកគេថា «ខ្ញុំភ្ញាក់ដឹងហើយ»។
អរិយសច្ចៈ ៤ និងផ្លូវកណ្តាល
ព្រះពុទ្ធបានបង្រៀនជាលើកដំបូង ដល់អតីតអ្នកដើរតាមទាំង ៥ នាក់របស់ទ្រង់ នៅព្រៃមិគទាយវ័ន (Deer Park) ដែលជាព្រៃមានសត្វក្តាន់ ជិតក្រុងពារាណសី (Varanasi)។ អរិយសច្ចៈ ៤ ឬហៅថា Four Noble Truths គឺការពិតទាំង ៤៖ ទុក្ខ ហេតុនៃទុក្ខ ការរលត់ទុក្ខ និងផ្លូវទៅរកការរលត់ទុក្ខ។ អ៊ីស្វារ៉ាន់ (Easwaran) បង្ហាញព្រះពុទ្ធថាជាគ្រូពេទ្យរបស់ពិភពលោក ព្រោះការពិតទាំង ៤ នេះដើរតាមជំហាននៃការព្យាបាលជំងឺ គឺសញ្ញានៃជំងឺ មូលហេតុនៃជំងឺ សេចក្តីសង្ឃឹមថាអាចព្យាបាលជាបាន និងវិធីព្យាបាល។
ទីមួយ មនុស្សគ្រប់គ្នាចង់បានសេចក្តីសុខ ប៉ុន្តែជីវិតនាំមកនូវការខកចិត្ត និងទុក្ខសោក ព្រោះជីវិតប្រែប្រួលឥតឈប់ ហើយអ្វីដែលប្រែប្រួល មិនអាចបំពេញចំណង់បានទេ។ ទីពីរ មូលហេតុមិនមែនជាជីវិតខ្លួនឯងទេ គឺជាចំណង់ដែលគិតតែពីខ្លួនឯង គឺការស្រេកឃ្លានចង់បានអ្វីៗតាមចិត្តខ្លួន។ ទីបី ការឈឺចាប់ដែលមានមូលហេតុ អាចបញ្ចប់បាន។ ពេលចំណង់ដែលគិតតែពីខ្លួនឯងរលត់ទៅ អ្វីដែលនៅសល់គឺសន្តិភាព និងសេចក្តីរីករាយ ហើយភាពនោះគឺនិព្វាន ឬហៅថា nirvana។ ទីបួន វិធីព្យាបាលគឺមគ្គមានអង្គ ៨ ឬហៅថា Eightfold Path ដែលជាផ្លូវប្រតិបត្តិមាន ៨ ផ្នែក៖ ការយល់ត្រូវ គំនិតត្រូវ វាចាត្រូវ អំពើត្រូវ របរចិញ្ចឹមជីវិតត្រូវ ការព្យាយាមត្រូវ ការតាំងសតិត្រូវ និងសមាធិត្រូវ។ ផ្នែកទាំង ៣ ចុងក្រោយ ហ្វឹកហាត់ចិត្ត ព្រោះព្រះពុទ្ធបង្រៀនថា ចិត្តសាងជីវិត។ ទ្រង់បន្ថែមថា មនុស្សម្នាក់ៗត្រូវធ្វើការនេះដោយខ្លួនឯង ព្រោះព្រះពុទ្ធទាំងឡាយគ្រាន់តែបង្ហាញផ្លូវប៉ុណ្ណោះ។
អ៊ីស្វារ៉ាន់ និទានឡើងវិញនូវរឿងខ្លះ អំពីរបៀបដែលព្រះពុទ្ធបង្រៀន។ មានអ្នកដើរតាមម្នាក់ឈ្មោះសោណៈ (Sona) ដែលកំពុងធ្វើបាបខ្លួនឯងដោយការប្រតិបត្តិដ៏តឹងរ៉ឹង។ ចំពោះគាត់ ព្រះពុទ្ធលើកពិណ ឬហៅថា vina ដែលជាឧបករណ៍ភ្លេងមានខ្សែ មកប្រៀបធៀប។ ខ្សែរលុងមិនចេញសំឡេងភ្លេងទេ ហើយខ្សែតឹងពេកនឹងដាច់ ដូច្នេះផ្លូវនៅចំកណ្តាល។ មានសិស្សម្នាក់ទៀតទាមទារចម្លើយថា លោកនេះនៅអស់កល្បជានិច្ចឬអត់។ ទ្រង់និទានរឿងបុរសម្នាក់ដែលត្រូវព្រួញមានពិស តែមិនព្រមឱ្យគេជួយ ទាល់តែដឹងថា នរណាជាអ្នកបាញ់។ ព្រះពុទ្ធត្រាស់ថា ទ្រង់បង្រៀនពីរបៀបដកព្រួញចេញ។ ជិតចុងបញ្ចប់នៃព្រះជន្ម ទ្រង់ប្រាប់ព្រះអានន្ទ (Ananda) ថា អ្នកដើរតាមរបស់ទ្រង់គួរធ្វើខ្លួនឯងជាពន្លឺបំភ្លឺផ្លូវខ្លួនឯង ហើយកាន់ខ្ជាប់នូវធម៌។
ដំណាក់កាលទាំង ៤ នៃសមាធិជ្រៅ
អ៊ីស្វារ៉ាន់ (Easwaran) ទទួលយកពាក្យរបស់ព្រះពុទ្ធផ្ទាល់ថា រហូតដល់យប់ដែលទ្រង់ត្រាស់ដឹង ទ្រង់មើលឃើញជីវិតស្ទើរតែដូចមនុស្សសាមញ្ញដែរ។ ព្រះពុទ្ធបានទុកសេចក្តីរៀបរាប់ខ្លីមួយ អំពីសមាធិនៅយប់នោះ ដែលមាន ៤ ដំណាក់កាល។ ដំណាក់កាលទាំងនេះ គឺឈានទាំង ៤ ឬហៅថា four dhyanas។ អ៊ីស្វារ៉ាន់ កត់សម្គាល់ថា អ្នកនិពន្ធមកពីប្រពៃណីផ្សេងៗ ក៏ពិពណ៌នាអំពីកម្រិតនៃការដឹងខ្លួនស្រដៀងគ្នាខ្លាំង ដែលនៅជ្រៅជាងចិត្តធម្មតាពេលភ្ញាក់។ គាត់បន្ថែមថា សូម្បីតែដំណាក់កាលទីមួយ ក៏ត្រូវការការខិតខំរាប់ឆ្នាំ ដូចការហ្វឹកហាត់ដែលធ្វើឱ្យកីឡាករម្នាក់ក្លាយជាជើងឯក។
ក្នុងដំណាក់កាលទីមួយ អ្នកធ្វើសមាធិទាញចិត្តចេញពីអ្វីៗខាងក្រៅ ដែលដឹងតាមភ្នែក ត្រចៀក ច្រមុះ អណ្តាត និងកាយ ហើយបែរចិត្តចូលខាងក្នុង។ ចិត្តដែលរសាត់ទៅទីនេះទីនោះ ក៏ស្ងប់ទៅបន្តិចម្តងៗ។ ក្នុងដំណាក់កាលទីពីរ ការផ្តោតអារម្មណ៍កាន់តែជ្រៅជាងមុនច្រើន។ អ៊ីស្វារ៉ាន់ ទទួលស្គាល់ថា ការបែងចិត្តជាតំបន់ដាច់ពីគ្នាបែបនេះ ធ្វើឱ្យយល់ខុសបន្តិច ព្រោះគ្មានបន្ទាត់ច្បាស់លាស់ណាមួយ បែងចែកដំណាក់កាលទាំងនេះទេ។ ត្រង់ដំណាក់កាលនេះ ចំណង់ដែលគិតតែពីខ្លួនឯងបង្ហាញខ្លួនច្បាស់ ហើយអ្នកធ្វើសមាធិត្រូវតែធ្វើផ្ទុយនឹងវា។ ព្រះពុទ្ធហៅការនេះថា «ហែលច្រាសខ្សែទឹក» ដែលមានន័យថា ធ្វើផ្ទុយពីទម្លាប់ចាស់ដែលគិតតែពីខ្លួនឯង។ អ៊ីស្វារ៉ាន់ និយាយថា នៅទីនេះ គេក៏ឃើញដែរថា គំនិតមិនរលូន និងមិនបន្តគ្នាជាប់ទេ។ វាដូចរូបភាពនីមួយៗក្នុងខ្សែភាពយន្ត ដែលរត់លឿនពេក រហូតគេមិនកត់សម្គាល់។
នៅគែមនៃដំណាក់កាលទីបី ពន្លឺ និងសេចក្តីរីករាយមួយ លេចឡើងភ្លឺផ្លេកមួយភ្លែត។ ពន្លឺ និងសេចក្តីរីករាយនេះ គឺពោធិ ឬហៅថា bodhi។ បន្ទាប់មក ហាក់ដូចជាមានជញ្ជាំងមួយមកបាំងផ្លូវ។ អ៊ីស្វារ៉ាន់ ពន្យល់ថា ត្រូវតែជម្រះកម្ម ឬហៅថា karma ដែលមានន័យថា «អ្វីដែលបានធ្វើ» ឱ្យអស់សិន ទើបជញ្ជាំងនោះអាចរលំបាន។ ការជម្រះនេះ ធ្វើឡើងដោយឆ្លើយតបនឹងជីវិតដោយចិត្តល្អ និងដោយការបម្រើដែលមិនគិតពីខ្លួនឯង។ ការរង់ចាំនេះអាចមានរយៈពេលច្រើនថ្ងៃ ច្រើនខែ ឬសូម្បីតែច្រើនឆ្នាំ ហើយគាត់និយាយថា រឿងនេះមិនស្ថិតនៅក្នុងដៃរបស់អ្នកធ្វើសមាធិទាំងស្រុងទេ។ ក្នុងដំណាក់កាលទីបួន ទម្លាប់ចាស់ៗរបស់ចិត្តត្រូវបានដុតអស់ ដូចគ្រាប់ពូជដែលឆេះអស់។ អ៊ីស្វារ៉ាន់ និយាយថា នេះគឺនិព្វាន ឬហៅថា nirvana ហើយអ្នកនោះត្រឡប់មកវិញជាមនុស្សថ្មី ដែលបរិសុទ្ធ និងមានសេរីភាពដើម្បីបម្រើ។
ពិភពលោកតាមការយល់ឃើញរបស់ព្រះពុទ្ធ
អ៊ីស្វារ៉ាន់ (Easwaran) និយាយថា ព្រះពុទ្ធមានចិត្តគិតបែបវិទ្យាសាស្ត្រ ព្រមទាំងមានបេះដូងពោរពេញដោយសេចក្តីស្រឡាញ់។ គាត់ប្រៀបធៀបទស្សនៈរបស់ព្រះពុទ្ធទៅនឹងរូបវិទ្យាសម័យថ្មី ប៉ុន្តែគ្រាន់តែជាមធ្យោបាយជួយអ្នកអានឱ្យងាយស្រមៃឃើញប៉ុណ្ណោះ។ គាត់ពន្យល់ថា ពេលការគិតយឺតចុះ ចិត្តបង្ហាញខ្លួនជាខណៈៗដាច់ពីគ្នា ដូចរូបភាពនីមួយៗក្នុងខ្សែភាពយន្ត។ អារម្មណ៍ថាមាន «ខ្ញុំ» ដ៏រឹងមាំមួយ កើតឡើងតែដោយសារល្បឿនរបស់ខណៈទាំងនោះ។ ព្រះពុទ្ធពិពណ៌នាមនុស្សម្នាក់ថា ជាផ្នែក ៥ ដែលប្រែប្រួលជានិច្ច គឺខន្ធ ៥ ឬហៅថា skandhas ដែលមានន័យថា «គំនរ»។ អ៊ីស្វារ៉ាន់ លើកឧទាហរណ៍អំពីកាហ្វេ។ ក្លិនកាហ្វេមិនល្អ ឬមិនអាក្រក់ដោយខ្លួនវាទេ។ ប្រតិកម្មរបស់មនុស្សចំពោះក្លិននោះ ជាអ្វីដែលរៀនមក។ ទម្លាប់ដែលដិតជាប់ក្នុងចិត្ត ឬហៅថា samskara គឺទំនោរចង់ធ្វើតាមរបៀបដដែល។ រាល់ពេលដែលមនុស្សធ្វើតាមទម្លាប់បែបនេះ វាកាន់តែខ្លាំងឡើង។
គាថាដំបូងនៃគម្ពីរធម្មបទ (Dhammapada) បង្រៀនថា ចិត្តសាងជីវិត គឺមនុស្សក្លាយជាអ្វីដែលខ្លួនគិត។ អ៊ីស្វារ៉ាន់ ពន្យល់ថា គ្មាននរណាជួបពិភពលោកដោយផ្ទាល់ទេ មានតែរូបភាពនៃពិភពលោកក្នុងចិត្តប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះ «យើងមើលឃើញលោក តាមអ្វីដែលយើងជា» ហើយអ្នកដែលផ្លាស់ប្តូរខ្លួនឯង បានចាប់ផ្តើមផ្លាស់ប្តូរពិភពលោករួចទៅហើយ។ កម្ម ឬហៅថា karma ដែលមានន័យថា «អ្វីដែលបានធ្វើ» ក៏ដំណើរការតាមរបៀបដូចគ្នា។ គំនិត និងអំពើនីមួយៗមានផល ដែលរាលដាលចេញដូចរលកទឹក ហើយនៅទីបំផុតវិលត្រឡប់មកវិញ។
អ៊ីស្វារ៉ាន់ សរសេរថា នៅយប់ត្រាស់ដឹង ព្រះពុទ្ធបានតាមរកខ្សែច្រវាក់នៃទុក្ខ ថយក្រោយរហូតដល់តំណទីមួយរបស់វា គឺអវិជ្ជា ឬហៅថា ignorance ដែលជាការមិនឃើញជីវិតតាមការពិត។ មនុស្សចាត់ទុកខ្លួនឯងជាអ្វីដែលថេរ និងនៅយូរអង្វែង ហេតុនេះហើយបានជាគេស្រេកឃ្លានចង់បាន។ ការស្រេកឃ្លាននេះ គឺតណ្ហា ឬហៅថា trishna ដែលជាពាក្យមានន័យថា «ការស្រេក» ហើយវានាំមកនូវទុក្ខសោក។ ការមើលឃើញជីវិតតាមការពិត ផ្តាច់ខ្សែច្រវាក់នោះ។ និព្វាន ឬហៅថា nirvana តាមន័យត្រង់ គឺការផ្លុំភ្លើងឱ្យរលត់ ប៉ុន្តែអ៊ីស្វារ៉ាន់ និយាយថា ខ្លឹមសាររបស់វាជារឿងវិជ្ជមាន គឺការរួចផុតពីអារម្មណ៍ថាខ្លួនដាច់ដោយឡែកពីអ្នកដទៃ និងពីការភ័យខ្លាច ដែលធ្វើឱ្យមនុស្សមានសេរីភាពបម្រើអ្នកដទៃ។ ហើយដោយសារគំនិតនីមួយៗជាខណៈថ្មី មនុស្សម្នាក់អាចផ្លាស់ប្តូរខ្លួនបាន។ អ៊ីស្វារ៉ាន់ បញ្ចប់ដោយនិយាយថា ផ្លូវដែលនាំទៅដល់ពិភពលោកតាមការយល់ឃើញរបស់ព្រះពុទ្ធនេះ មាននៅក្នុងគម្ពីរធម្មបទ។